5'4 ZWANEN. 



ontneemt men hun als ze jong zijn, het eerste vleugellid, wat men 

 knoeven noemt. Tot loopen zijn ze moeielijk in staat. Men wordt met 

 medelijden vervuld, als men dezen, in het water zoo fleren en krach- 

 tigen vogel, op den drogen grond zich zoo slepend ziet voortbewe- 

 gen. Aan zijne pooten schijnt de kracht te ontbreken, om het zware 

 lichaam zonder buitengewone inspanning te kunnen dragen. 



De zwanen wijken, als men dicht bij hen komt, moeielijk en zeer 

 langzaam , soms in het geheel niet. Zij trekken dan de vleugels een 

 weinig op den rug te zamen , en dit schijnt eene voorbereiding tot ver- 

 dediging of tot aanval te zijn. In hun gewone ernstige houding en 

 drijvende op de watervlakte, zijn hun onversaagde blikken op den 

 wandelaar gericht. Zij geven enkel een geluid dat naar ök, zacht uit- 

 gesproken, zweemt, en zijn dus bijna stom. Zij schijnen aan geene 

 nieuwsgierigheid , geene vrees , geen angst te denken ; zij hebben in 

 hun slaverny hun fierheid behouden. 



Heeft de zwaan jongen, dan is hij voor den nieuwsgierigen wandelaar, die 

 hem te dicht nadert , gevaarlijk. Hij draait den hals met het hoofd zeer 

 langzaam heen en weer, en richt beurtelings dan het eene dan het 

 andere oog op den nieuwsgierige , en als hij nu nog hooger de vleu- 

 gels opzet en een kort blaasachtig geluid laat hooren, verwijder u 

 dan haastig, zoo gij zijn aanval wilt ontwijken. 



Geen trek van vertrouwelijkheid wordt bij hen waargenomen, geene 

 gehechtheid aan woning of mensch ; hetzij het zomer of winter is , zelfs 

 bij den strengsten vorst, zijn zij in den regel buiten en in het water. 

 Men vindt echter eigenaars van zwanen, die ze tijdens strenge vorst 

 des nachts in de schuur herbergen. 



Bedekken zich de grachten, de slooten of kanalen met eene ijslaag, 

 dan kapt de eigenaar een bijt, en ofschoon zij bij open water nimmer 

 worden gevoederd , maar zelve het voeder moeten zoeken , geeft men 

 hun, nadat men ze bij het dichtvriezen van het water naar huis heeft 

 gedreven, als zij des daags of bij nacht in de bijten doorbrengen, 

 krodde , haver of het uitschoonsel van graan. 



Zij benadeelen de graangewassen veel minder dan de ganzen. Zijn 

 de graangewassen rijp, dan verwoesten zij soms wel het graan door- 

 dat zij het vertrappen maar niet eten, en er zich in nederleg- 

 gen. Vooral is dit met haver en roode klaver het geval, en wel met 

 haver, omdat haver juist veel in streken wordt verbouwd, waar de 

 meeste zwanen worden gehouden. Het voedsel dat zij gebruiken , vin- 



