ZWANEN. 55 



den zij in waterplanten en hare zaden, in insekten , larven en wor- 

 men , die in het water leven. 



De w^'fj es -zwaan begint eerst eieren te leggen als zij den ouderdom 

 van 3 jaren heeft bereikt. Het liefst maakt zij haar nest in eene droge 

 sloot , en dan nog gaarne in het riet. Vindt zij geen sloot of goot , 

 die daarvoor geschikt is, dan vergenoegt zij zich met het nest te 

 bonwen bij een hoop stroo, Bijna nimmer zal zij het open vlakke land 

 voor haar nest kiezen. 



Voor het materieel van het nest bedient zij zich gaarne van riet; 

 is dit niet voorhanden dan vergenoegt zij zich met stroo. Het beklee- 

 den van het binnenste deel van het nest met vederen vindt zij niet 

 noodig. 



Bij het wijfje valt de legtijd in April; zij broeden op een minder 

 getal eieren dan de gans. Het wijfje legt toch van 4 tot 10 eieren, en 

 onverwijld nadat het nest het eerste ei ontvangt , begint de zwaan te 

 broeden. De eieren hebben meer omvang dan die van de ganzen. Ik 

 woog er een, dat een gewicht had van 0.377 kilogram, waaruit volgt 

 dat 1 kilogram het gewicht uitdrukt van 2.65 zwaneneieren. 



Soms. legt het wijfje , voor dat zij het nest in gereedheid heeft ge- 

 bracht , als bij toeval een ei , waarop zij echter niet verkiest te broe- 

 den. De eigenaar gelooft , naar mijne meening zeer ten onrechte , dat 

 dit ei niet in het nest dient te worden gebracht , omdat het aan geen 

 jong het leven zal schenken , en een zoodanig ei heb ik ontvangen om 

 er het gewicht van te bepalen. In het broeden wordt het wijfje door het 

 mannetje bijgestaan. Zij wisselen elkander in dien moeielijken en toch 

 voor haar zoo aangenamen tijd getrouw af. Verlaat het wijfje het nest 

 dan neemt het mannetje hare plaats in. De broeitijd van den zwaan is 

 lang, zeer lang; deze bedraagt tusschen G'/j en 7 weken; die tijd zou 

 voor het wijfje, als de natuur haar alleen met het uitbroeden der 

 eieren had belast , te lang zijn , zonder haar leven in gevaar te bren- 

 gen of op te offeren , en daarom wisselt het mannetje haar bij het 

 broeden af. Ik weet echter niet of deze teleologische bespiegeling al 

 dan niet met de waarheid overeenkomt. Dat zij zeer gewaagd is, wil 

 ik gaarne toestemmen. De teleologie is een onzeker gebied, vol nevel, 

 maar waarop ik toch gaarne ronddwaal. 



Hebben de jongen de eierschaal verbroken, dan dragen ze de kleu- 

 ren ' hunner ouders , toen deze nog niet den ouderdom van een jaar 

 hadden bereikt , zooals ik te voren reeds heb opgegeven. Maar onver- 



