EEN WELDOENER DER MENSCHHEID. 69 



moet geweest zijn , is zeer zeker geen hoop op eigen voordeel geweest. 

 Vermoedeljik was het even min de lust om zijne medemenschen van 

 dienst te zijn. Scheele dacht om geen nnt, hij had de wetenschap om 

 haar zelve lief; dorst naar waarheid was zijn eenige prikkel. Had 

 hij een moeilijk onderzoek ten einde gebracht, dan was de waarheid 

 die hij gevonden had hem belooning genoeg; maar daar elke ontdek- 

 king weer nieuwe vragen in zijn geest deed oprijzen , die op haar 

 beurt een antwoord verlangden, werd hij telkens weer tot nieuwe 

 onderzoekingen gedreven. Het is duidelijk dat een man als scheele , 

 die zich afsloofde zonder ander doel dan om zijn weetlust te bevredi- 

 gen , en wiens uiterlijke omstandigheden het vermoeden niet wettigden, 

 dat hij iets nattigs tot stand bracht , niet beroemd kon zijn in zijne 

 omgeving. Lieden van zijn stempel worden eerst op een afstand ge- 

 waardeerd — het beste na hun dood, wanneer de tijd gekomen is, 

 waarop men voordeel trekt uit hunne ontdekkingen. 



Toen scheele's werkzaamheid begon, verkeerde de scheikunde nog 

 in hare kindsheid. Volgens het oordeel van velen verdiende zij toen 

 nog niet eens den naam van wetenschap. Maar in de tweede helft der 

 vorige eeuw had eene gewichtige verandering plaats. Nadat hoofdzake- 

 lijk door STAHL en zijne leerlingen eenheid gebracht was in de richting 

 van het onderzoek , kwam de scheikunde door de krachtvolle pogin- 

 gen van een aantal talentvolle mannen tot een vroeger ongekenden 

 bloei. De voornaamsten van dezen waren black , cavendtsh , priestley , 

 scheele en lavoisier. 



Ongetwijfeld komt van dezen, wat hun invloed op de ontwikkeling 

 der chemie als wetenschap betreft , aan lavoisier de grootste eer toe. 

 Hg toch was het organiseerende genie, die de scheikunde door eene 

 nieuwe methode en vruchtbare theorie voor goed tot wetenschap stem- 

 pelde. Maar de anderen , meer praktische scheikundigen dan lavoisier, 

 brachten de feiten aan het licht , die noodig waren om aan de theorie 

 steun te geven en hare uitbreiding mogelijk te maken. Vooral tot het 

 laatste heeft scheele zeer veel bijgedragen , ofschoon hij , meer 

 practicus dan theoreticus , van de nieuwe leer van lavoisier niets 

 weten wilde, maar tot aan zijn dood aan de oude theorie van stahl 

 getrouw bleef. Ja sommige feiten door scheele vastgesteld hebben 

 zelfs nog meer beteekenis. Zij hebben in later tijd er toe bijgedragen 

 om de theorie van lavoisier door eene meer omvattende , nog juis- 

 tere te doen vervangen. 



