70 EEN WELDOENER DER MENSCHHEID. 



Maar genoeg om te doen zien, dat scheele een uitstekend practi- 

 cus was , wiens belangrijke ontdekkingen , ook onafhankelijk van elke 

 theorie, eene blijvende waarde bezitten. Dat in onze eeuw de chemie 

 tot eene van de nuttigste wetenschappen geworden is, die meer dan 

 eenige andere tot de vermeerdering van de stoffelyke welvaart heeft 

 bijgedragen, daaraan heeft scheele een ruim aandeel gehad. 



Scheele was het ideaal van een praktisch scheikundige. Met gebrek- 

 kige hulpmiddelen volbracht hij de moeilijkste onderzoekingen ; bezwa- 

 ren die anderen onoverkomelijk schenen overwon hij door geduld en 

 overleg. Handig en vindingrijk, was hij tevens een uitstekend waar- 

 nemer. Niets ontging zijne aandacht, en wat hij eens gezien had bleef 

 hem tot in de onbeduidendste bijzonderheden by , zoodat zij hem dik- 

 werf na jaren bij andere onderzoekingen weer te stade kwamen. Voor- 

 zichtig in het besluiten, zijne eigene proeven steeds door nieuwe con- 

 troleerende , maakte hij nooit iets over een onderwerp bekend , voordat 

 hij het van alle zijden bestudeerd had. Van daar dat verscheidene 

 malen anderen hem in het openbaar maken van belangrijke feiten 

 voorkwamen. Toch blijven er vele over, waarvan de ontdekking hem 

 niet betwist kan worden. Zoo is hij , om iets te noemen , de ontdek- 

 ker van het wijnsteenzuur , het appelzuur, het citroenzuur, het gal- 

 notenzuur, verbindingen die hij uit verschillende plantendeelen afzon- 

 derde, en waarvan hij de drie eersten in vele vruchten aantoonde. 

 Dit onderzoek was des te verdienstelijker, omdat hij op het gebied 

 der planten-chemie zoo goed als geen voorganger had. Voorts is hij 

 de ontdekker van het melkzuur, de stof die bij het zuur worden der 

 melk uit de daarin voorkomende suiker (zoogenoemde melksuiker) ont- 

 staat; van de glycerine, die hij door ontleding van olijfolie verkreeg 

 en die in onzen tijd zoo vele nuttige toepassingen gevonden heeft. 

 Maar eene opsomming van alles wat de chemie hem verplicht is , van 

 de feiten die hij vaststelde, de dwalingen die hij wederlegde en de 

 nieuwe stoifen die hij afzonderde, zou den lezer zonder uitvoerige 

 toelichting geen juist begrip geven van zijne verdiensten. 



Liever wil ik nog eenige oogenblikken stilstaan bij eene zijner ont- 

 dekkingen, die, aanvankelijk alleen belangrgk voor de wetenschap, in 

 den loop der tijden van het hoogste gewicht geworden is voor de ge- 

 heele maatschappij. 



In 1774 gaf scheele eene verhandeling uit over den bruinsteen, 

 een mineraal dat o. a. ook in Zweden gevonden wordt en sedert lang 



