EEN WELDOENER DER MENSCHHEID. 71 



eene belangrijke toepassing vindt in de glasfabrieken. ^ Naar zijne ge- 

 woonte had hij dit lichaam uitvoerig bestudeerd en daarmede allerlei 

 proeven genomen. Het leidde hem tot de ontdekking van drie nieuwe 

 stoffen: het metaal mangaan, waarvan de bruinsteen een zuurstof-ver- 

 binding is ; de barytaarde , de gewone verontreiniging van den Zweed- 

 schen bruinsteen, en eindelijk de stof waarbij ik nog even wensch 

 stil te staan. Onder anderen had hij den bruinsteen tot poeder ge- 

 bracht en overgoten met zoutzuur, een zuur , dusgenoemd naar het ge- 

 wone zout , waaruit het door inwerking van zwavelzuur verkregen 

 wordt. Hij verkreeg daardoor een geelgroen gas , van een sterkeu 

 doordringenden reuk, dat ingeademd tot hoesten prikkelt en de lon- 

 gen aandoet. Ten einde de eigenschappen van deze luchtsoort nader 

 te bestudeeren ving hij het op in blazen, die daardoor geel gekleurd 

 werden. Hij beschrijft de eigenschappen van het gas zeer nauwkeurig 

 en geeft onder anderen op , dat het alle metalen aantast en zelfs goud 

 oplost , dat het roode , blauwe en gele bloemen ontkleurt , zelfs de 

 groene kleur der bladen aantast, en dat het op geenerlei wijze moge- 

 lijk is aan de gebleekte plantendeelen hun oorspronkelijke kleur terug 

 te geven. Scheele noemde het door hem ontdekte gas: gedephlogisti- 

 seerd zoutzuur, d. i. zoutzuur van zijn phlogiston beroofd. Die bena- 

 ming was van zijn standpunt goed gekozen: het gas ontstaat werke- 

 lijk uit zoutzuur door verlies van éen zijner bestanddeelen , de water- 

 stof, en dat laatste element gold een tijdlang bij de volgelingen van 

 STAHL voor het mysiterieuse phlogiston , dat de stoffen bij de verbranding 

 gedacht werden te verliezen. Later heeft men aan het door scheele ont- 

 dekte gas den naam van chloor (van chloros , de grieksche benaming 

 voor geelgroen) gegeven, en bijgevolg werd de wetenschappelijke be- 

 naming voor zoutzuur: chloorwaterstof. 



Scheele is dus de ontdekker van het chloor, stellig eene der be- 

 langrijkste stoffen, ons ooit door de scheikunde geschonken. Geschon- 

 ken; want het chloor behoort tot die elementen, welke in vrijen staat 

 op aarde niet voorkomen en derhalve alleen door ontleding van eene 



• Uit PLiNius blijkt dat reeds de Romeinen, ono een kleurloos glas te verkrijgen, eenig 

 bruinsteen bij de grondstoffen voegden. Eerst liebig heeft hiervan de verklaring gege- 

 ven. _ Zoolang is soms de praktijk de wetenschap vooruit. Uit het volgende zal blijken 

 dat dikwerf ook 't omgekeerde waar is. Als de eene hand de andere wascht, dan wor- 

 den zij beide schoon. 



