EEN WELDOENER DER MENSCHHEID. 73 



men , dat de vezels hardnekkig eenig chloor terughouden , dat zich 

 door water niet laat uitwasschen en de weefsels onfeilbaar op den 

 duur onsterk maakt. Berthollet wist wederom raad: hij behandelde 

 de gebleekte stoffen met warme loogen, die het overtollige chloor 

 wegnamen. In later tijd heeft men nog beter middel uitgedacht: men 

 haalt de stoffen , na de inwerking van het chloor , door eene oplossing 

 van zoogenoemd anti-chloor (onderzwavelig-zuur natrium of tinzout) , 

 dat het chloor bindt en oplost. Maar mijn bestek laat niet toe in 

 verdere bijzonderheden te treden ; het bleek ook hier dat do aanhou- 

 der wint , en thans kan men gemast beweren , dat in goed bestuurde 

 fabrieken de weefsels niet meer lijden door het chloor , dan vroeger 

 door de kostbare weide-bleek. Natuurlijk wil ik hiermede niet gezegd 

 hebben, dat bleekwaters nooit meer schade aanrichten, bij voorbeeld 

 onder de leiding van onbedrevene waschvrouwen en bleekers. Maar men 

 wijte dat niet aan het chloor. Een mes is een nuttig werktuig, maar 

 niet gaarne gezien onder 't bereik van kleine kinderen. 



Van welk belang de chloorbleek voor de nijverheid geworden is, 

 kan eenigermate blykeu uit het volgende. In 1856 telde Groot-Brit- 

 tanje 2210 katoenspinnerijen en weverijen. De waarde der uitgevoerde 

 katoenen stoffen bedroeg in dat jaar ruim 360 millioen gulden, in 

 1864 zelfs 489 millioen. Voor dergelijke sommen is vrij wat katoen 

 te koop. Het meeste daarvan (waarbij nog komt wat in Groot-Brit- 

 tanje zelf gebruikt wordt) moet gebleekt worden. Hoeveel bunder 

 weiland zou men noodig hebben , om al dat katoen op de oude wijze 

 te bleeken ? Eene enkele bleekerij nabij Glascow , die nog niet tot de 

 allergrootste behoort, bleekt per jaar ongeveer 500.000 stukken katoen. 

 Dit geschiedt grootendeels door chloorkalk, ofschoon het bleeken op 

 de weide, gelijk trouwens bij vele fabriek anten , daarom niet geheel is 

 uitgesloten. Maar terwijl deze fabriek nu aan eenige weilanden genoeg 

 heeft, zou zij, indien alles op de oude wijze moest bleeken, een ter- 

 rein van 1500 hectaren behoeven en bijgevolg aan den landbouw ont- 

 trekken. Men verklaart gewoonlijk de reusachtige ontwikkeling der 

 Engelsche katoen-industrie uit de verbetering der machines , maar 

 hoe juist ook , is dit niet de geheele waarheid , want zonder de invoe- 

 ring van de chloorbleek zou zij onmogelijk die vlucht hebben kunnen 

 nemen. Een honderd jaar geleden betaalde men voor het bleeken van 

 een stuk katoen evenveel , als thans het geheele stuk waard is. 



Ook in de papierfabrieken vindt het door scheele ontdekt element 



