HYFNOTISME VAN DIEREN. 



Het experimentum mirahile van Vader athanasius kircher , uit het 

 midden der zeventiende eeuw , heeft in de laatste jaren weder de aan- 

 dacht tot zich getrokken. In zijn oorspronkelijken vorm bestaat deze 

 proefneming daarin , dat men een haan plat op den vloer legt en op 

 dezen met krijt eene rechte lijn trekt van de punt van den snavel 

 af. Het dier blijft dan , ofschoon niet vastgehouden en geheel vrij , een 

 geruimen tgd bewegingloos liggen, zonder eenige de minste poging te 

 doen om op te staan. Kircher's verklaring van dit feit was, dat de 

 verbeelding van het dier de krijtstreep voor een band aanziet , waarmede 

 het vastgebonden is en waartegen het te vergeefs is zich te verzetten. 

 CzERMAK heeft het eersi de zaak stelselmatig onderzocht. Hij bevond dat 

 het feit waar was , en strekte het tot vele andere vogelen uit. Maar hij be- 

 wees dat het genoeg was den vogel met de hand stevig op den vloer of de 

 tafel te houden en elke willekeurige beweging van den kop en den hals te 

 voorkomen, om het weldra in dien toestand te brengen, waarin het, 

 ook zonder dwang, stil blijft liggen. De krijtstreep is volkomen over- 

 bodig. By eene andere reeks van proeven werd het lichaam van den 

 vogel vastgemaakt , terwijl kop en hals vrij bleven ; een onverschillig 

 voorwerp werd dan dicht voor zijne oogen gehouden, en dezelfde zon- 

 derlinge rust volgde , soms gepaard met cataleptische verschijnselen. 

 CzERMAK geloofde , dat deze vreemde uitkomsten te wijten waren aan de 

 ontwikkeling van een hypnotischen toestand , overeenkomende met dien, 

 welken men hier en daar onder dergelijke omstandigheden bij menschen 

 waarneemt. Andere onderzoekingen , van preyer , hadden betrokking 

 op kongnen , een cavia , een eekhoorn en eenige vogels. Hij verwierp 

 de verklaring van czermak, en schreef de bewegingloosheid der ver- 



