92 HYPNOTISME VAN DIEREN. 



NASCHRIFT OP HET VORIGE. 



Voor een paar jaren heb ik eene reeks van proeven over hypnotische 

 verschijnselen bij dieren genomen en die ook vertoond bij gelegenheid 

 eener voordracht in het natuurkundig gezelschap alhier. Ik gebruikte 

 daarvoor hoenders, duiven, konijnen, cavia's, meezen en kikvorschen. 

 Inderdaad zijn zulke proeven zeer eenvoudig en gelukken meestal spoe- 

 dig , wanneer men het dier eenige oogenblikken onbewegelijk vasthoudt , 

 zonder het echter pijn te doen. Bij meezen is dit reeds voldoende. Een 

 zacht strijken over den rug kan behulpzaam zyn. Het plaatsen van 

 het een of ander wit voorwerp , b. v. een stuk krijt zooals men ge- 

 bruikt om op het zwarte bord te schry ven , op den afstand van eenige 

 centimeters vóór de oogen , is almede dienstig. 



Overigens is niet alleen de eene soort van dier gevoeliger dan de 

 andere , maar ook individu's van dezelfde soort bieden verschillende 

 graden van gevoeligheid aan. Zoo worden hoenders veel gemakkelijker 

 in den hypnotischen toestand gebracht dan duiven. De laatsten ontwa- 

 ken ook daaruit veel spoediger. Ook bij konijnen en cavia's duurt de 

 hypnotische toestand slechts korten tijd, twee tot vijf minuten, ter- 

 wijl hoenders daarin soms een half uur en langer blijven verkeeren. 

 Onder elf kikvorschen, die achtereenvolgens hypnotisch werden gemaakt, 

 was er een , die eerst na veertien minuten ontwaakte , maar bij de 

 meeste overigen duurde die toestand niet meer dan drie minuten. 



Een eigenlijke slaap is die toestand niet. De dieren houden de oogen 

 open. Is de hypnotische toestand volkomen, dan kan men echter 

 een brandenden lucifer zeer dicht bij het oog houden , zonder dat dit 

 zich sluit of het dier er iets van schgnt te bemerken. Des te vreem- 

 der en inderdaad opmerkelijker is het, dat, indien een hoen in den 

 hypnotischen staat verkeert, men het dadelijk met grooten schrik doet 

 ontwaken zoodra men het met een opgezetten vos of een roofvogel 

 (valk of arend) nadert. Doet men hetzelfde met een opgezette haas of 

 konijn, dan blijft het dier onbewegelijk. 



Het is nog bij deze proeven gebleken, dat deze geenszins onschadelijk 

 voor de dieren zijn , die men er aan onderwerpt. Van de zos hoenders , 

 die achtereenvolgens herhaaldelijk gehypnotiseerd werden, kregen er 

 vijf na verloop van eenigen tijd kramptrekkingen in de pooten, waar-. 



