DARWIN. 131 



kundigen vau naam , die destijds in Nederland bloeiden , zagen in de 

 denkbeelden van den schrijver slechts hersenschimmen en hadden meer 

 oog voor de zwakke zijden van het werk, dan voor zijne deugden. Dit 

 kon echter een betrekkelijk succes niet verhinderen. In 1854 is zelfs 

 eene derde uitgave van de vertaling van dit werk in het licht gegeven , 

 die met vele' aanteekeningen van den vertaler werd verrijkt. 



"Onder de weinige Nederlandsche geleerden , die een open oog hadden 

 voor het licht dat de ontwikkelingstheorie over de geschiedenis der 

 schepping verbreidt, moeten in de eerste plaats twee ütrechtsche hoog- 

 leeraren genoemd worden, namelijk: f, c. donders, die in zijne In- 

 wijdingsrede : De Harmonie van het dierh'jh leven , de openbaring van 

 wetten, door hem in 1848 uitgesproken, als zijne meening te kennen gaf , 

 dat in de allengsche veranderingen van den vorm , die het gevolg kunnen 

 zijn van de veranderde omstandigheden, eene oorzaak kan gelegen zijn 

 van het ontstaan van verscheidenheden die men thans gewoon is als 

 soorten te begroeten, en p. harting, die in den winter van 1856 voor 

 een gemengd gehoor eene reeks van voorlezingen hield over de geschie- 

 denis der schepping, die hij in het volgende jaar onder den titel Voor- 

 wereldlijke scheppingen in het licht gaf. Bij de uitgave plaatste hij 

 aan het slot van dit werk eene uitvoerige aanteekening , gewijd aan 

 eene kritische beschouwing van de ontwikkelingstheorie. Ofschoon hij 

 daarin bij een "non liquet" staan bleef, is het niet te ontkennen, dat 

 daarin wel eenige ingenomenheid doorstraalt met eene theorie , die nog 

 verscheidene jaren later een zijner beroemde en geleerde ambtgenooten 

 (de Leidsche Hoogleeraar J. van der hoeven) gewoon was , — daarbij 

 de woorden van een bekend Transch schrijver tot de zijne makende , — 

 te signaleereil als eene verklaring "de l'inconnu par l'impossible." 



"In 1858 hield Uw beroemde landgenoot sir oharles lyell zich eenige 

 dagen te Utrecht op. Door eenige gesprekken met dien uitstekenden 

 geleerde over de ontwikkelingstheorie , waarvan lyell zelf zich tot dus- 

 ver in zijne geschriften althans geen voorstander had betoond, werden 

 de geleerden hier te lande het eerst opmerkzaam gemaakt op hetgeen 

 in Engeland in die richting werd gedaan en voorbereid. Hij vestigde 

 de aandacht op de pas verschenen verhandeling van wallage in het 

 tijdschrift der Linnean Society en verhaalde dat zijn vriend darwin zich 

 sedert vele jaren met eene ernstige studie van dit onderwerp bezig hield , 

 en dat eerlang een werk daarover van zijne hand zoude verschijnen , 

 dat, naar hij meende, een grooten indruk zou te weeg brengen. Uit deze 



