150 OVERZICHT DER DIENSTEN DOOR HET RIJKS-MUSEUM 



Zoo verspreidt deze schoone inrichting , ten koste van zoo veel zorg , 

 zoo groote schatten en helaas ook van zoo menig verdienstelijk men- 

 schenleven , uit alle oorden der aarde bijeenverzameld, als uit een brand- 

 punt hare stralen van kennis en wetenschap over de geheele beschaafde 

 wereld. 



Het zal, meen ik, niet ongepast zijn om hier vooraf een overzicht 

 te geven van de voornaamste verzamelingen van natuurvoorwerpen , die 

 in vroegere tijden hier te lande door rijke liefhebbers waren bijeenge- 

 bracht , dewijl later veel uit die kabinetten in 's Eijksmuseum is ingelijfd. 



De betrekkingen, die onze voorouders wegens hunnen uitgebreiden 

 koophandel met een groot aantal van in warme landen gelegene oorden 

 onderhielden, stelden hen in staat om uit alle toen bekende wereld- 

 streken groote verzamelingen van allerlei dieren aan te voeren. Dat 

 zij deze schoone gelegenheid niet verzuimd hebben, blijkt duidelgk 

 uit de beschrijvingen hunner kabinetten , die gewoonlijk met een aantal 

 van kunstig uitgevoerde en natuurgetrouwe afbeeldingen versierd zijn , 

 waardoor wij ons nu nog van hunnen rijkdom een juist denkbeeld 

 kunnen vormen. 



Daar op deze platen dikwijls, zelfs tegenwoordig nog, zeldzame dieren 

 zijn voorgesteld, zijn zij voor de wetenschap van een blijvend nut, 

 dewijl zij door de schrijvers over de dierkunde steeds aangehaald zijn, 

 en de bezitters dier plaatwerken dus een veel beter denkbeeld van de 

 besprokene voorwerpen kunnen verkrijgen, dan door zeer uitvoerige 

 beschrijvingen doenlijk is. 



Het is daarom zeer jammer dat gedurende de eerste helft dezer eeuw , 

 toen de belangstelling in de natuurlijke geschiedenis bij ons volk zeer 

 was afgenomen, een groot aantal dezer kostbare hollandsche plaatwer- 

 ken, dikwijls voor spotprijzen, naar het buitenland zijn weggevoerd, 

 waar men ze beter wist te waardeeren , zoodat het mij niet zelden is 

 gebeurd dat ik de beste van die boeken uit Duitschland moest laten 

 ontbieden, omdat zij hier zeer schaars voorkwamen. 



Ik wil hier niet spreken van oudere verzamelaars, zooals bijv. van 

 Dr. BERNARDUS PALUDANüs , die op het einde der 16e eeuw te Enk- 

 huizen eene menigte van natuurkundige zeldzaamheden bijeenbracht en 



"Die al de wonderen der iudiaansche zee 



Van 't Afrikaansche strand en van Egypten's ree , 



Die al de wonderen der aard en lacht vergaarde" 



zooals zijn grafschrift vermeldt ; maar om niet te uitvoerig te worden , 



