164 DE KLEINSTE BESTAN DDEELEN DER LICHAMEN 



wijsgeer democritüs. Hij leefde in de vijfde eeuw vóór het begin onzer 

 jaartelling te Abdera , eene Grieksche volkplanting. Zijn vader liet hem 

 een groot vermogen na, en hij verbruikte dat grootendeels op de rei- 

 zen, die hij ondernam, om aan zijne weetgierigheid te voldoen. Het 

 grootste deel der toen bekende wereld werd door hem bezocht, met 

 de meeste beroemde mannen van zijn tijd maakte hij kennis. Deze man , 

 aan wiens naam een aantal anecdoten verbonden zijn , het meest bekend 

 onder dien van den lachenden philosoof , heeft in een groot werk -- 

 Diakosmos" — getracht, om uit de beweging der atomen de natuur- 

 verschijnselen af te leiden. Zijne voornaamste grondstellingen waren : 



"Uit niets ontstaat niets; niets wat is, kan vernietigd worden. Alle 

 verandering is slechts verbinding en scheiding van deelen." 



"Niets geschiedt toevallig , maar alles heeft een noodzakelijke oorzaak." 



''Niets bestaat dan de atomen en de ledige ruimte." 



"De atomen zijn oneindig in getal en hebben oneindig vele verschil- 

 lende vormen. Zij botsen tegen elkaar, en de bewegingen, die daarbg 

 ontstaan , zijn de oorsprong der werelden." 



"Het onderscheid in alle zaken hangt af van een verschil in getal, 

 gedaante en groepeering der atomen." 



Democritüs nam aan , dat de grootere atomen zich sneller verplaatsen 

 dan de kleinere. Hij onderstelde verder, dat er, behalve onze aarde, 

 een groot aantal werelden zijn, welke zich bewegen. 



Hij trachtte , in het algemeen de verschijnselen der natuur uit eeuwig 

 onveranderlijke wetten af te leiden. 



Er ontstond echter eene reactie tegen zijne philosofie, waardoor zij 

 geheel in vergetelheid geraakte. 



SocRATES en diens volgelingen , onder welke vooral plato eene eere- 

 plaats bekleedde, namen niet de onbewerktuigde natuur, maar wel 

 den mensch tot het uitgangspunt hunner wijsbegeerte. 



En aristoteles , die wel de natuurverschijnselen poogde te verklaren , 

 stelde echter in die verklaring ook den mensch op den voorgrond. 



Deze man, die ten tijde van alexander den Groote leefde, vormde 

 een wijsgeerig stelsel , dat de geheele menschelijke wetenschap van zijn 

 tijd omvatte. In dat [stelsel werd de natuur als een kunstwerk opgevat , 

 ingericht volgens een bepaald plan , en aristoteles , die dat plan meende 

 te doorgronden, kwam er toe om è, priori allerlei stellingen te bewij- 

 zen, die later dwalingen bleken te zijn. Hij leerde, dat het heelal een 

 holle kogel zou zijn , in welks centrum de aarde zou rusten ; hij poogde 



