166 DE KLEINSTE BESTANDDEELEN DER LICHAMEN 



geen begrip had , kon geene voldoende verklaring geven , en verviel in 

 dwalingen. 



Op dezelfde klip verzeilde ook de Romeinsche dichter en philosoof 

 LUCRETiüs , die in de eerste eeuw vóór onze jaartelling in een' groot 

 gedicht de leer van epicurus behandeld heeft, om zijn vriend memmius 

 voor die leer te winnen. Ook hij grondde zijne beschouwingen op het 

 bestaan van atomen. Als bewijzen , dat er onzichtbare stofdeeltjes zijn , 

 voerde hij o. a. aan, dat kleeren in den zonneschijn drogen, zonder dat 

 men de waterdeeltjes ziet verdwijnen; dat een ring, welken men lang 

 gedragen heeft , dunner wordt ; dat een steen door daarop vallende water- 

 droppels op den duur wordt uitgehold. Bij alle verandering der lichamen 

 meende hg , komen er op dezelfde wijze onzichtbare deeltjes bij , of 

 verdwijnen. Als bewgs , dat er eene ledige ruimte is , wees hij b. v. op 

 de warmte en het geluid, die door muren kunnen heendringen. Hij 

 meende, in overeenstemming met epicurus , dat oorspronkelijk de atomen 

 met gelijke snelheid zich evenwijdig aan elkaar zouden bewogen hebben. 

 Om echter de eerste afwijking op te helderen, nam hij zgn toevlucht 

 tot willekeurige bewegingen als van menschen en dieren , in tegen- 

 spraak met zijn eigen beginselen. Om de samenstelling der lichamen 

 duidelijk te maken, gebruikte lucretius het beeld van een troep lam- 

 meren , die , hoewel vroolijk huppelend , op een afstand niets te aan- 

 schouwen geven, dan een witte plek op een groenen heuvel. 



In de middeleeuwen geraakte de leer der atomen in vergetelheid. 

 Wel werden door de Arabieren vele gewichtige ontdekkingen gedaan 

 op het gebied der natuurkunde, en vooral door hen de waarnemings- 

 methoden zeer veel verbeterd ; wel vindt men enkele sporen , dat de 

 theorie van epicurus in die tijden enkele aanhangers heeft gevonden, 

 maar verschillende invloeden , en niet het minst die der geestelijkheid , 

 onderdrukten dergelijke denkbeelden. 



Het duurde tot in de zeventiende eeuw, eer de leer der atomen 

 uit haren winterslaap ontwaakte. Het was toen de beroemde gassendi 

 die denkbeelden ontwikkelde omtrent de samenstelling der lichamen, 

 welke overeenkwamen met die van democritus en epicurus. 



Alle natuurverschijnselen schreef hij toe aan beweging van atomen, 

 deeltjes, welke hij zich dacht als volkomen onveranderlijk, alleen ver- 

 schillend in grootte en gedaante , in alle richtingen zich bewegend door 

 de ledige ruimte. Volgens die beginselen verklaarde hij de agregaat- 

 toestanden der lichamen (die van vast, vloeibaar en gasvormig) en 



