EN HUNNE BEWEGINGEN. 167 



hun overgang in elkaar op eene wijze , die niet zeer veel afweek van 

 de tegenwoordig aangenomen theorie. 



Gassendi vond vele aanhangers. Bij de uitbreiding en toepassing der 

 atoom-theorie , evenwel , geraakte men meermalen op dwaalwegen. 



In de tweede helft der zeventiende eeuw namelijk zochten sommige 

 geleerden, waaronder otto von güericke, de uitvinder der luchtpomp , 

 en BOYLE , de ontdekker der wet van de samen drukking der gassen , 

 om, door toekenning van allerlei eigenschappen aan de atomen, eene 

 verklaring der natuurverschijnselen te geven. Volgens hen zou de lucht 

 bestaan uit kleine buigzame deeltjes , die door hun veerkracht altijd 

 den oorspronkelijken vorm trachten te hernemen. De atomen der lucht 

 zouden holle cylinders wezen, uit dunne plaatjes of draadjes samengesteld. 



Om zich een begrip te vormen van de verschijnselen der capillariteit 

 werd aangenomen, dat de atomen van het water voorzien waren van 

 veerkrachtige werktuigen, werkende als hefboomen; deze zoudon zich 

 vasthechten aan de oneffenheden van den wand , elkaar gedeeltelijk 

 steunen , en zóó de rijzing der vloeistof mogelijk maken. 



Dat men door dergelijke hypothesen op een dwaalweg geraakte , is 

 licht in te zien. De geheele theorie der atomen berust op het beginsel , 

 dat men zich de stof niet tot in het oneindige deelbaar kan denken. 

 De elementen der stof moet men zich dus voorstellen als onveranderlijk. 

 Kent men hun zulke buigzame aanhangsels toe , als zooeven vermeld 

 werd , dan moeten zij weer uit onderdeelen bestaan , die onderling ver- 

 schuifbaar zijn. Dit strijdt tegen hunne onveranderlijkheid. Bovendien 

 komt men door dergelijke hypothesen de bezwaren niet te boven. 

 Men kan voorzeker moeilijk de samendrukbaarheid der lucht verklaard 

 achten door de onderstelling, dat de deeltjes der lucht zelve samen- 

 drukbaar zijn. 



Hetzelfde verschijnsel, dat vroeger had plaats gegrepen ten opzichte 

 van de hemellichamen , herhaalde zich nu voor de atomen. Langen tijd 

 nadat men had opgemerkt , dat de planeten zich verplaatsen , had men 

 nagelaten den aard dier beweging te onderzoeken , een onderzoek , dat 

 later zulke heerlijke vruchten voor de wetenschap heeft opgeleverd. 

 Evenzoo verzuimde men, na de beweging der atomen in het algemeen 

 vastgesteld te hebben, den aard dier beweging te bestudeeren en te 

 trachten uit die beweging de eigenschappen der lichamen te verklaren , 

 in plaats van die eigenschappen zelve op de atomen over te brengen, 

 hetgeen tot niets anders kon leiden dan tot eene verplaatsing der 



