168 DE KLEINSTE BESTANDDEELEN DER LICHAMEN 



moeilijkheden. Kennis van de snelheid der atomen, van de banen, die 

 zij beschrijven, van hunne grootte en hun gewicht is het doel, dat 

 men zich moet voorstellen , om tot een begrip te komen van de samen- 

 stelling der lichamen. In deze eeuw is een geregeld onderzoek naar den 

 aard der beweging van de atomen begonnen , zoo als wij weldra zullen 

 zien. Het chemisch onderzoek had vóór dien tijd reeds enkele feiten 

 aan het licht gebracht omtrent hun gewicht. De chemie heeft in den 

 betrekkelijk korten tijd van haar bestaan reeds vele practische resul- 

 taten opgeleverd; zij is in den dienst getreden van handel en nijver- 

 heid ; zoowel de gezonde als de lijdende menschheid heeft veel aan haar 

 te danken. Maar vele dier practische uitkomsten heeft men aan zuiver 

 theoretische onderzoekingen te danken; zoover is men daarin reeds 

 gevorderd, dat uit beschouwingen omtrent de atomen het bestaan is 

 afgeleid van verbindingen, die later eerst werkelijk samengesteld zijn. 



Hoogst belangrijk is de geschiedenis der voornaamste chemische, 

 theoriën; nuttig is het, om de wijze na te gaan, waarop zij uit elkaar 

 zijn voortgevloeid. Voor ons doel zal het voldoende , maar ook noodzake- 

 lijk wezen , om enkele hoofdpunten uit die geschiedenis aan te stippen. 



Dalton is de naam van den man , die hier in de eerste plaats moet 

 worden genoemd. In het begin dezer eeuw maakte hij zijne theorie der 

 atoomgewichten bekend. Die theorie is de basis van alle nieuwere chemische 

 beschouwingen ; zij heeft zich gehandhaafd , in weerwil van de hevige 

 aanvallen, die tegen haar gericht zijn, zelfs door mannen als den 

 beroemden engel schen natuurkundige faraday. Zij geeft eene zeer be- 

 grijpelijke verklaring van twee zaken , welke de chemische verbinding 

 der lichamen kenmerken. 



In de eerste plaats wordt door dalton's theorie het feit opgehelderd, 

 dat in een stof de verschillende bestanddeelen altijd in eene bepaalde 

 gewichtsverhouding voorkomen. Dit kan het best door een eenvoudig 

 voorbeeld worden opgehelderd : Er zijn twee lichamen , waterstof en 

 zuurstof, die tot de zoogenaamde elementen gerekend worden, omdat 

 men ze niet kan ontleden, en die, wanneer ze onder bepaalde omstan- 

 digheden worden samengebracht, zich verbinden tot water. Sluit men 

 in een zelfde glazen klok willekeurige hoeveelheden dier beide gassen af, en 

 laat men vervolgens door middel eener elektrische vonk , of op andere 

 wijze, de chemische verbinding plaats grijpen, dan -zal in het algemeen 

 in de klok eene hoeveelheid van een van beide overblijven. 



Door metingen — hoe ze gedaan zijn, gaan wij met stilzwijgen 



