EN HUNNE BEWEGINGEN. 171 



de wet, door gay-lussac ontdekt, dat twee gassen bij gelijke druk- 

 king en temperatuur zich steeds in een eenvoudige volumen-verhouding 

 verbinden, kwam avogadro tot de hypothese, dat in een gelijk volu- 

 men van verschillende gassen steeds onder dezelfde omstandigheden een 

 zelfde aantal moleculen aanwezig is. Door toepassing van die hypo- 

 these kon men althans van de hoofdeigenschappen der gasvormige licha- 

 men eene mechanische verklaring geven. Zooals wij zien zullen is de 

 moleculaire theorie der lichamen in dezen agregaat-toestand , ook door 

 de nieuwere physische beschouwingen , zeer ver gevorderd ; doch voor 

 wij daartoe overgaan , moet nog kortelijk medegedeeld worden , welke 

 denkbeelden de chemici tegenwoordig hebben omtrent, de rol , die de 

 atomen bij de verbindingen vervullen. 



üe theorie van de verschillende chemische waarde der atomen , door 

 KEKüLÉ gegeven, dient hier wel^ al kan het niet anders dan oppervlak- 

 kig, vermeld te worden. 



KekulÉ onderscheidt een , twee en meerwaardige atomen. Een eenwaar- 

 dig atoom kan zich slechts met een enkel ander eenwaardig atoom ver- 

 binden. Een tweewaardig atoom verbindt zich met twee eenwaardige. Een 

 twee of meerwaardig atoom kan zich niet alleen vereenigen met meerdere 

 deeltjes van dezelfde soort , maar ook met die van verschillende licha- 

 men. Men begrijpt , dat op die wgze een groot aantal verbindingen 

 mogelijk is. Koolstof is vierwaardig, en daaruit laat zich het groot 

 aantal koolstofverbindingen verklaren, dat in de natuur voorkomt. 

 In deze theorie wordt het molecuul vergeleken bij een keten, van welke 

 de atomen de schalmen uitmaken. Opmerkelijk is het, dat men door 

 deze beschouwingen omtrent de onderlinge werkingen der atomen op 

 het denkbeeld is gebracht omtrent het bestaan van chemische verbin- 

 dingen , die later werkelijk samengesteld zijn ; eene omstandigheid , die 

 zeer pleit voor de volkomenheid dezer theorie. Aan den anderen kant 

 mag niet onvermeld blijven, dat zij niet vrij is gebleven van beden- 

 kingen , die tot nu toe niet opgehelderd konden worden. 



Hoe komt het , o. a. , dat er vijfwaardige atomen zijn , van welke 

 een veel geringer aantal verbindingen bekend zijn, dan van do koolstof? 



Hoe komt het , dat de atomen van de stikstof in verschillende om- 

 standigheden eene andere chemische waarde kunnen hebben? 



Wij zullen ons in dio zaak niet verdiepen. Genoegzaam zij het ons 

 te weten, hoe het chemisch onderzoek tot de conclusie heeft o-eleid , 

 dat er een onderscheid is tusschen de atomen en de moleculen , en dat 



