EN HUNNE BEWEGINGEN. 173 



in zichtbare beweging, en ook daarbij zijn altijd de grootheden welke 

 die beweging kenmerken geheel bepaald door de hoeveelheid warmte , 

 welke verdwenen is. Alle proefnemingen wijzen er op , dat in dit ge- 

 val de moleculaire beweging verminderd is , om gedeeltelyk in een 

 waarneembaren vorm overtegaan. Beweging verdwijnt nooit, en alles 

 wat er in de natuur gebeurt, is een onophoudelijke verandering in den 

 aard der bestaande bewegingen, een overgang van het eene voorwerp 

 op het andere ; alle natuurverschijnselen, als warmte , geluid , licht zijn 

 bewegingsverschijnselen van onderscheiden aard , en het onderling ver- 

 band dier verschijnselen is door deze opvatting veel duidelijker ge- 

 worden dan vroeger. 



De juistheid dezer beschouwingen zal althans eenigszins blijken , wan- 

 neer wij nagaan, wat de toepassing der warmte-theorie op de leer der 

 moleculen heeft opgeleverd. Krönig en cla.usifs zijn eenige jaren ge- 

 leden met een nieuwe theorie der moleculaire beweging , voornamelijk 

 op de warmte-theorie gegrond , voor den dag getreden ; laatstgenoemde 

 heeft er vele belangrijke resultaten uit afgeleid, en sedert wordt er 

 door vele natuurkundigen van naam aan hare ontwikkeling en uitbrei- 

 ding gewerkt. Tolgens die theorie oefenen de deeltjes van een lichaam 

 twee soorten van krachten op elkander uit: aantrekkende en afstoo- 

 tende, die afhangen van den afstand waarop de deeltjes van elkander 

 verwijderd zijn. De aantrekking werkt alleen op kleine afstanden op 

 merkbare wijze. Komen echter twee moleculen in eikaars onmiddellijke 

 nabijheid bij hunne beweging, dan gebeurt er iets dergelijks als bij 

 de botsing van twee veerkrachtige lichamen : er ontstaat namelijk een 

 afstootende kracht, die de deeltjes uit elkaar drijft. 



In een vast lichaam zijn de moleculen zoozeer opeengehoopt , dat 

 zij zich steeds in elka^rs aantrekkingsfeer bevinden. Elk molecuul is 

 bij zijne beweging onderworpen aan de werking der omringende mole- 

 •culen, en blijft dientengevolge binnen enge grenzen heen en weer 

 slingeren. 



Stelt men zich nu voor , dat aan het lichaam warmte worde mee- 

 gedeeld, dan vermeerdert de beweging zijner moleculen, de slinger- 

 wijdte wordt grooter, de gemiddelde afstand neemt toe, het lichaam 

 zet zich uit. Bij toenemende verwarming ontstaat een toestand , waarbij 

 een molecuul zich bij zijne beweging nu eens bevindt in de werking- 

 sfeer van het eene molecuul, dan weer in die van het andere. Dan zal 

 zulk een deeltje natuurlijk niet meer slingeren om een vasten even- 



