174 DE KLEINSTE BESTA NDüEELEN DEK LICHAMEN 



wichts-stand , maar zich in eene kromlijnige baan door de geheele massa 

 heen bewegen. 



Men kan wiskundig bewijzen, dat een voorwerp, hetwelk zich be- 

 weegt, indien het onderworpen is aan een aantrekkende kracht, eene 

 kromme lijn moet doorloopen , welke afhangt van den aard dier kracht 

 en de richting zijner beweging. Alleen in zeer eenvoudige gevallen is 

 het mogelijk om de gedaante der baan te berekenen; men is daartoe 

 b.v. in staat bij de planeten , welke eene aantrekkende werking on- 

 dervinden , welker grootte omgekeerd evenredig is met de tweede macht 

 van den afstand , zoodat wanneer deze twee maal grooter wordt de kracht 

 viermaal kleiner wordt, enz. Maar in den toestand van een lichaam, 

 waarbij een molecuul telkens door andere deeltjes wordt aangetrokken , 

 m^ar waar men met den aard der kracht niet nauwkeurig bekend is , 

 weet men alleen dat de gedaante der baan van dat molecuul zeer in- 

 gewikkeld moet zijn. 



De toestand, waarin de moleculen aan geen vaste evenwichtstanden 

 gebonden zijn , is de vloeibare. 



Laat men de verwarming van het lichaam voortdurend vermeerde- 

 ren, dan gaat het eindelijk van den vloeibaren in den gasvormigen 

 toestand over. 



Clausius nam aan , dat in een gas de gemiddelde afstand der moleculen 

 zoo aanzienlijk is , dat deze buiten eikaars aantrekkingsfeer gebracht 

 zijn. Het gevolg moet wezen , dat zij zich met gelijkmatige snelheid 

 verplaatsen , tot dat zij tegen een vasten wand of tegen elkaar aanbotsen. 



Zóó is het gesteld in een volkomen gas. Maar dit is een grensgeval. 

 Evenals in de natuur overal geleidelijke overgangen voorkomen , is het ook 

 hiermede. Er zijn een groot aantal lichamen waargenomen , die zich in een 

 tusschentoestand van vloeistof en gas bevonden. Laat ons zien wat men 

 te denken heeft van de moleculaire bewegingen in dergelijke gevallen. 



Verbeelden wij ons twee moleculen , die ongeveer in gelijke richting 

 elkaar tegemoet gaan. Blijven zij , elkaar passeerende , op een merk- 

 baren afstand , dan oefenen zij geene kracht op elkander uit , en bewe- 

 gen zich volgens de oorspronkelijke rechte lijn verder. Strijken zij 

 dichter langs elkaar heen, dan werkt een oogenblik de aantrekking, 

 en zoolang dit duurt is de baan kromlijnig. Ontmoeten zij elkaar, dan 

 heeft er botsing plaats , en in het algemeen zullen dan de deeltjes in 

 veranderde richting van elkaar vliegen. Bij een zeer verdund gas is de 

 gemiddelde afstand van de moleculen zoo aanmerkelijk, dat zij slechts 



