176 DE KLEINSTE BESTANDUEELEN DEK LICHAMEN 



Toen ANDREWS dezelfde proeven herhaalde bij een temperatuur, die 

 iets hooger was , kon hij zelfs bij eene drukking van 300 — 400 atmos- 

 feeren geen spoor ontdekken van den overgang in een vloeistof. Ana- 

 loge verschijnselen werden bij andere zelfstandigheden waargenomen. 

 Andrews ontdekte, dat een gas boven een zekere temperatuur, van 

 den aard der stof afhangende en door hem de kritische temperatuur 

 genoemd, door geen drukking, hoe groot ook, vloeibaar kan worden 

 gemaakt. De kritische temperatuur van zuurstof en waterstof is zeer 

 laag ; van daar , dat alle pogingen , om deze gassen vloeibaar te maken , 

 mislukt zijn. Theoretisch heeft men van dit feit eerst in den laatsten 

 tijd (zie de dissertatie van Dr. d. j. van der waals) , door de grootte 

 der moleculen in rekening te brengen, eene verklaring gegeven. 



Maar laat ons de proeven van andrews omtrent koolzuur eenigszins 

 nader beschouwen. Gesteld , dat een zekere hoeveelheid van dit gas bij 

 50'' C. aan eene sterke drukking (andrews wendde 150 atmosferen aan) ,^ 

 onderworpen worde; de ruimte, door het gas ingenomen , wordt daarbij 

 regelmatig kleiner. Laat men vervolgens bij deze drukking de tempe- 

 ratuur langzamerhand dalen tot beneden 35", dan neemt men geen 

 verandering hoegenaamd in den inhoud van de buis waar. Toch is bij 

 dit proces het gas in een vloeistof veranderd , want bij plotselinge op- 

 heffing der drukking gaat het koolzuur koken. Verder nam andrews 

 waar, dat bij 35",5 en eene drukking van 108 atmosferen niet uit te 

 maken was, of het koolzuur zich in den vloeibaren of gasvormigen 

 toestand bevond ; het was dus in een overgangstoestand , zoo als zoo- 

 even beschreven werd. 



Niet alleen wordt hetgeen bij deze hooge drukkingen plaats grijpt 

 door de theorie volkomen verklaard, zoo als nu aangetoond is; maar 

 ook de wet van boyle omtrent de samentrekking der gassen met hare 

 afwijkingen kan uit haar worden afgeleid. Volgens die wet zal name- 

 lijk de ruimte , die eene zekere quantiteit van een gas bij eene bepaalde 

 temperatuur beslaat, evenvele malen verminderen als de uitwendige 

 drukking toeneemt. 



Nauwkeurige proefnemingen, in later tijd genomen door den fran- 

 schen natuurkundige regnault , omtrent de samendrukbaarheid der gas- 

 sen, hebben echter tot uitkomst gehad, dat de wet van boyle slechts 

 eene benadering tot de waarheid is, dat er bij alle gassen afwijkingen 

 zijn waar te nemen, 



In het waterstofgas neemt bij vergrooting van het volume de druk- 



