178 DE KLEINSTE BESTANDDEELEN DER LICHAMEN 



rlcliting door de geheele massa heen ; zoodra het uit de werkingsfeer 

 van het ééne deeltje treedt, komt het in die van een ander terecht. 

 Binnen de massa der vloeistof is een molecuul aan alle zijden door 

 anderen omgeven, maar aan de oppervlakte niet. Komt dus een 

 deeltje bij zijne beweging in de werkingsfeer van een der moleculen 

 aan de oppervlakte-laag , en verkrijgt het daarin eene richting naar boven , 

 dan komt het in dit bijzondere geval niet in de aantrekkingsfeer van 

 een ander deeltje; het wordt vrij en beweegt zich ongehinderd langs 

 een rechte lijn verder; het neemt dus dezelfde beweging aan, welke 

 bij de gassen voorkomt. 



Is de ruimte , welke de vloeistof begrenst , geheel door een vasten 

 wand omsloten, dan vult zij zich langzamerhand met weggeslingerde 

 deeltjes. Deze botsen tegen de wanden aan. Een dier wanden wordt 

 door de vloeistof zelve gevormd, en deze zal in «het algemeen door de 

 aantrekking, welke hare moleculen uitoefenen, een deeltje, dat tegen 

 haar aanbotst, in zich opnemen. De evenwichtstoestand zal zijn inge- 

 treden , wanneer in hetzelfde tijdsverloop evenveel deeltjes door de 

 vloeistof worden uitgezonden , als zij weder in zich opneemt. Dan noemt 

 men den damp verzadigd. 



De dichtheid van den verzadigden damp hangt natuurlijk af van het 

 aantal deeltjes, dat in elke seconde wordt uitgestooten ; en dit aantal 

 vermeerdert met de snelheid der beweging , en dus met de temperatuur. 



Wat men gewoonlijk temperatuur noemt, moet toch met de snel- 

 heid der moleculen in nauw verband staan. Want hoe grooter die 

 snelheid is , des te grooter is ook het volumen , dat het lichaam in- 

 neemt , en juist dit volumen levert een maat voor de temperatuur op. 

 Men zou zich echter vergissen , wanneer men meende , dat bij alle 

 lichamen tusschen de verandering in temperatuur en die van de snel- 

 heid der deeltjes een eenvoudig verband bestaat. Bij vaste lichamen en 

 vloeistoffen treden de moleculaire krachten, die de uitzetting tegen- 

 werken , als storende oorzaken op , te meer , daar die krachten zelve 

 op een nog niet bekende wijze bij verhooging van temperatuur afne- 

 men. Alleen bij ^gassen , Waar de deeltjes bijna geene krachten op elkaar 

 uitoefenen , leert eene eenvoudige beschouwing het verband kennen ,' 

 dat er bestaat tusschen de snelheid der deeltjes en de temperatuur. 

 Men stelle zich een in graden verdeelde buis voor, gevuld met lucht, 

 waarin een zuiger gebracht is, die goed sluit, gemakkelijk beweegbaar 

 is en een zeer gering gewicht heeft. Dit werktuig is in grondbeginsel 



