EN HUNNE BEWEGINGEN. 181 



De uitkomst der berekening was, dat de gemiddelde vrije weg zoo 

 klein is, dat daardoor de langzame vermenging van gassen volkomen 

 wordt verklaard. Men kan , om eene alledaagsche vergelijking te maken , 

 de beweging van een gasdeeltje beschouwen evenals die van een per- 

 soon, welke, snel voortgaande, telkens een ander ontmoet, en dan zij- 

 waarts moet gaan. 



Later heeft men nog de tegenwerping tegen de meegedeelde theorie 

 gemaakt , dat zij een groot warm te-geleidingsvermogen der gassen nood- 

 zakelijk zou maken, terwijl dit vermogen in der daad zeer gering is. 

 Genoeg is het uit de dagelijksche ondervinding bekend , dat de eene 

 stof veel sneller en beter de warmte geleidt dan de andere ; een me- 

 talen staaf, aan het eene uiteinde in het vuur gehouden, wordt zeer 

 spoedig aan het andere zóó warm, dat men haar los moet laten; een 

 brandend stuk hout daarentegen kan men wel blijven vasthouden. In- 

 dien men eene hoeveelheid water zoodanig verhit , dat er geene stroo- 

 mingen ontstaan , dus van boven , dan blijkt , dat het de warmte slechts 

 zeer langzaam doet doordringen. Dat de dampkringslucht een slechte 

 geleider is, blijkt bijv. uit de voordeelen, welke dubbele ramen aan- 

 bieden. Deze maken , dat men in een vertrek des zomers weinig last van 

 de warmte heeft , en dat men 's winters minder van de koude heeft te 

 lijden, niet door de beschutting van de glasruiten zelve, maar wel 

 omdat de ingesloten luchtlaag slechts langzaam de warmte voortplant. 



Wij zagen, dat warmte wordt voortgebracht door de beweging der 

 moleculen. Indien nu in een stof de beweging snel wordt overgebracht 

 van het eene molecuul op het andere , dan heeft zulk een stof een 

 groot geleidingsvermogen voor dé warmte. 



Men kon oppervlakkig denken , dat , door al de onderlinge botsingen 

 van de moleculen in een gas , de bewegingstoestand zich snel zou moe- 

 ten voortplanten, evenals bij eene reeks van veerkrachtige kogels, die 

 elkaar aanraken. Geeft men aan één van deze een stoot , dan plant 

 de beweging zich zeer snel voort, hoewel elke kogel zich slechts on- 

 merkbaar verplaatst. 



Bij de onregelmatige bewegingen der gasdeeltjes is de zaak ech- 

 ter veel ingewikkelder. In eene uitvoerige verhandeling leidde cla.u- 

 sujs de wetten der warmtegeleiding in een gas" wiskundig uit de mo- 

 leculaire beweging a£ Hij vond o. a. dat dit vermogen niet afhangt 

 van de drukking onder welke het gas staat. Dit werd ook gevonden 

 door den engelschen natuurkundige clerk maxwell. Beide geleerden 



