182 DE KLEINSTE BESTANDDEELEN DER LICHAMEN 



vonden overeenkomstig de ervaring een gering warmte-geleidingsver- 

 mogen. De wijze, waarop dit vermogen van de temperatuur afhangt, 

 verschilt echter in hunne uitkomsten. Volgens clausius is de alhan- 

 kelijkheid dezelfde als die voor de snelheid van het geluid bij ver- 

 schillende temperaturen; volgens maxwell groeit de warmtegeleiding 

 evenredig met de temperatuur aan. 



Talrijke proeven zijn door stefan, door kundt en warburg, en het 

 laatst door winkelman omtrent dit verschijnsel genomen. Laatstge- 

 noemde vindt uitkomsten, die het best overeentebrengen zijn met die 

 van maxwell. 



Wat het absolute gewicht en de grootte der moleculen betreft , zoo heeft 

 men het niet verder kunnen brengen dan tot schattingen, die althans 

 eenigszins een denkbeeld kunnen geven van die grootheden. 



De wet van avogadro leert slechts de verhouding kennen van het 

 moleculair gewicht der stoffen , die in den gasvormigen toestand kun- 

 nen gebracht worden. Volgens die wet toch bevatten gelijke volumina 

 gassen bij dezelfde drukking en temperatuur evenveel moleculen; de 

 verhouding van de gewichten dier hoeveelheden is dus tevens de ver- 

 houding van de gewichten hunner moleculen. Kende men nu het ab- 

 solute gewicht bij een gas , dan volgde daaruit onmiddellijk dat van 

 alle anderen. Wij zullen eenige dier schattingen meedeelen , die allen 

 uit berekeningen volgen , te samengesteld om hier mee te deelen. 



Thompson heeft berekend, dat in een kub. c.M. van een gas bij O'' 

 en een drukking van 76 c.M. 10'^ moleculen voorkomen, een getal 

 dat uitgedrukt wordt door 1 gevolgd door 23 nullen. 



Maxwell heeft uit waarnemingen, omtrent de wrijving en diffusie 

 van gassen voor den gemiddelden vrijen weg, dien de gas-moleculen 

 doorloopen voordat zij botsen , een waarde gevonden van meter. 



Voor den gemiddelden afstand der moleculen in een gas , heeft van 

 DER waals de waarde van 0,0000025 millimeter verkregen. Een an- 

 der onderzoeker, stoney, had langs een geheel anderen weg die waarde 

 begroot op 0,000001 millimeter. De overeenkomst in beide schattingen 

 is groot genoeg, om zich althans eenigszins een voorstelling van dien 

 afstand te kunnen maken. 



Zooeven werd gezegii, dat de kennis van de beweging in een gas 

 zeer ver gevorderd is ; maar die beweging is veel samengestelder , dan 

 uit hot tot nu toe meegedeelde volgt. In de eerste plaats hebben de 

 gasmoleculen eene rechtlijnige beweging ; die namelijk , waarover 



