EN HUNNE BEWEGINGEN. 183 



hier uitsluitend gesproken is , en die dan ook verreweg de voornaamste 

 is bij de verscliijnselen waarvan melding is gemaakt. 



In de tweede plaats hebben de gasmoleculen draaiende bewegingen. 

 Zelfs al hadden zij deze oorspronkelijk niet , dan zouden zij die door de 

 onderlinge botsingen toch moeten verkrijgen. Even toch als een biljart- 

 bal bg de verschillende stooteu , waaraan hij is blootgesteld , behalve 

 eene voortgaande beweging, draaiende bewegingen verkrijgt , zal dit ook 

 bij moleculen het geval moeten zijn. Men heeft geen recht om in alle 

 opzichten de werking van de moleculen op elkaar met den stoot van 

 veerkrachtige lichamen gelijk te stellen, maar dat in beide omstan- 

 digheden op overeenkomstige wijze draaiende bewegingen ontstaan, is 

 veilig aan te nemen. 



Ten derde eindelijk moet men acht geven op de omstandigheid, dat 

 een molecuul een samenstel is van verschillende atomen , aan welke 

 men eigen bewegingen moet toeschreven , met welker wetten men ech- 

 ter uit den aard der zaak slechts zeer weinig bekend is. Komen mo- 

 leculen van verschillende stoffen in eikaars nabijheid, dan kan het 

 gebeuren, dat de atomen van het eene molecuul die van het andere 

 sterker aantrekken dan de atomen van elk molecuul onderling, en 

 er zullen dan chemische verbindingen ontstaan ; er komen nieuwe groe- 

 pen van atomen als resultaat der onderlinge werkingen te voorschijn. 



Men kan zich evenwel nog een andere oorzaak denken van ontleding 

 der moleculen in hunne bestanddeelen. Het is namelijk bewezen , dat 

 de geheele hoeveelheid warmte, in een gas voorhanden, niet kan ge- 

 vonden worden uit de beweging der moleculen , maar dat een deel der 

 warmte wordt voortgebracht door de beweging der atomen. Bij ver- 

 meerdering der warmte zal dan ook deze beweging toenemen. 



Even als nu bij den overgang van eene vloeistof tot een gas door 

 de warmte de onderlinge samenhang der moleculen wordt opgeheven, 

 kunnen door dezelfde oorzaak de bestanddeelen van het molecuul bui- 

 ten eikaars werkingsfeer worden gebracht. Men kan verder gaan en 

 volhouden, dat, gelijk de verdamping een algemeen voorkomend ver- 

 schijnsel is , ook door de warmte voortdurend ontledingen en verbin- 

 dingen moeten plaats grijpen. 



De vraag is , of men ooit heeft waargenomen , dat door de warmte 

 alléén een stof in zijne bestanddeelen werd ontleed. Men moet hierbij 

 niet denken aan het verbrandingsproces ; daarbij is niet alleen de 

 warmte , maar vooral de werking der zuurstof in de lucht oorzaak 



