IETS OVER DE BEWEGING VAN DEN PUPILRAND. 189 



via , mededeelde , en waarmede deze , als ik mij niet vergis , zijn hoog- 

 geschatten leermeester professor donders in kennis stelde. Daar ik 

 evenwel nimmer van die waarneming eenige melding heb zien maken, 

 en zij mij gewichtig genoeg voorkomt, om er meer algemeen de aan- 

 dacht op te doen vestigen , bovendien , daar zij in een nauw verband 

 staat met het reeds veel besproken , bovenvermeld gezichtsbedrog , zoo 

 moge zij hier een plaats vinden. 



Wanneer het gezichtswerktuig met een convexe of positieve bril is 

 gewapend, en men ziet naar een niet sterk, op drie tot vier meter 

 afstand geplaatst kaarsvlammetje, zoo ontwaart men, ter wederzijde 

 van het licht , twee zwak verlichte cirkelvormige vlakjes , van twee a 

 drie centimeters middellijn , bedekt met vlekjes of strepen , die telkens 

 veranderen, als men de oogen even wrijft. Vooral treden de beide 

 beelden zeer zichtbaar en fraai te voorschyn , wanneer men een zwar- 

 ten grond achter het licht plaatst , zoodat daarop de beelden schijnen 

 geprojecteerd te worden. De bril, die mij toevallig tot deze en de vol- 

 gende waarneming leidde, was zwak convex. 



Sluit men , na de beelden goed te hebben beschouwd , eenige oogen- 

 blikken de oogen, dan ziet men, bij het weder openen er van, den cir- 

 kels iets grooter dan vóór de sluiting, maar men bemerkt tevens, dat 

 zij plotseling , als door een schok , aanzienlijk inkrimpen en , wat zeer 

 opmerkelijk is , dat er na die snelle samentrekking een even plotselinge 

 reactie plaats grijpt , en de omtrek van den cirkel , evenals een veer , 

 een weinig toespringt naar buiten , om dan tot rust te komen. 



Toen ik dit belangwekkend verschijnsel waarnam , begreep ik natuur- 

 lijk, dat hier de pupil de hoofdrol speelde. Gedurende het sluiten der 

 oogen toch was zij verwijd; bij het openen vernauwt zij zich, beide 

 bekende feiten; maar dat na die vernauwing, als door een schok, de 

 rand der pupil weer een weinig terugsprong, verraste mij zeer. Ik 

 meende toch daarin een bewijs te zien voor de juistheid van plateaü's 

 verklaring van het volgende zeer bekende verschijnsel , en waarvoor ik 

 eenige jaren geleden een eenvoudigen toestel heb doen vervaardigen, 

 die het mogelijk maakt, om het te vermelden gezichtsbedrog voor 

 honderden hoorders zichtbaar te maken , en dat door wijlen den hoog- 

 leeraar VAN REES van mij werd overgenomen. 



Wanneer men langen tijd tuurt op een snelvlletend water, en men 

 slaat dan het oog op den oever vóór ons , of als men , in een spoor- 

 rijtuig zittende, een poos op den ons voorbij vliegenden weg heeft ge- 



