JOHANNES GOEUAERT. 205 



verborghen waeren; maer oock stil-swijghens wederleght verscheyden 

 dwaelinghen der ghene welck desen arbeydt ontsiende of liever ver- 

 achtende, meynden datse by-na tot de volmaecktheyt der kennissen 

 gekomen waren , welckers geringste deelen haer noch onbekent waeren. 

 Dese mijne uytvindinghen heb ick door den druck gemeen ghemaeckt, 

 niet so seer door mijn eyghen drift, als wel door het aenporren ende 

 menichvoudig versoeck van andere ; te meer , also ick hier niet op het 

 papier en stelle, dan het gene ick selfs in persoon hebbe ondervon- 

 den; welcke ervarentheyd ick oordeel de seeckerste ende beste te wesen 

 om tot rechte kennisse te geraecken. Want waer door ist anders ont- 

 staen, dat de werelt nu so ontelbare dwalingen, voor-oordeelen, 

 ende ydele vertellingen (selfs in natuyrelicke dingen) geloof gheeft? 

 anders dan hier uyt, datse de eygen ondervindinge na-latende, ver- 

 leyt zgn geworden door onsekere ende ydele bedenckingen ; niet wil- 

 lende haer verstandt voeghen na den aerdt der saecken , (welcke sy 

 nochtans sochten) maer de dingen selve draeyen na haere ydele in- 

 beeldingen." 



Men ziet het , beknoptheid is goedaert's zwak niet , iets dat hij 

 trouwens met meer anderen van zijn' tijd gemeen heeft. Diezelfde breed- 

 sprakigheid heerscht in zijn geheele werk, dat daarenboven doorvloch- 

 ten is met wijsgeerige en menschkundige beschouwingen , aanhalingen 

 uit de Heilige Schrift, enz. 



Eeeds de titel is langdradig genoeg; hij luidt toch: 



"Metamorphosis naturalis, ofte Historische Beschrijvinghe van den 

 oirspronck , aerd , eygenschappen ende vreemde veranderinghen der wor- 

 men, rupsen, maeden, vliegen, witjens, byen, motten ende dierghe- 

 lycke dierkens meer; niet uyt eenighe boecken, maer alleenelijck door 

 eygen ervarentheyd uytgevonden, beschreven, ende na de konst afge- 

 teyckent." 



Tot Middelburgh , bij Jacques Fierens , Boeek-verkooper , in de 

 Globe. - 



In dat werkje, drie deelen in octavo uitmakende, heeft goedaert 

 zijne waarnemingen omtrent de metamorphosen der insecten, welke hij 

 wist machtig te worden, neergelegd, terwijl hij het daarby verrijkte 

 met ongeveer 150 afbeeldingen. 



Het is voor ons moeielijk, onbevooroordeeld de waarde van zijne 

 beschrijvingen en afbeeldingen te schatten ; wij , die in het bezit zijn 

 van zooveel oneindig betere en nauwkeuriger waarnemingen, door la- 



