JOHANNES GOEDA.ERT. ^207 



vingen noemt lyonet over het algemeen "assez imparfaites", maar voegt 

 ter vergoeding dadelijk daarbij , dat men geen groote nauwkeurigheid 

 bij een' schrijver als goedaekt verwachten kan , die leefde in een' tijd 

 waarin de lust voor waarneming en proefneming nog weinig of niet 

 ontwaakt was. Iedereen, die weet, hoeveel moeite het kost, een on- 

 bekend insect , waarover we geene vroegere onderzoekingen (omtrent 

 leefwijze enz.) kunnen naslaan , in zijne metamorphosen te leeren ken- 

 nen, al was het slechts omdat men vaak niet weet welk voedsel het 

 gebruikt, zal hierin met lyonet instemmen en goedaert danken, dat 

 hij het eerst op dezen weg baan gebroken heeft. 



De twee grootste dwalingen , die men in het werkje vindt , betref- 

 fen de generatio spontanea der insecten (ten minste van sommigen) 

 en het ontstaan van vliegen of wespen uit poppen van rupsen. Dat 

 goedaert geloofde aan eene zelfwording van vele diertjes , blijkt overal; 

 trouwens redi's overtuigende proeven daaromtrent werden eerst kort 

 vóór goedaert's dood (1668) in het licht gegeven. Op bl. 15 van het 

 2e deel bv. zegt hij : 



"Dese Worm heeft synen oorspronk uit een over-vloedige vettigheid , 

 de welke door den Dauw, ende de hitte der Zonne aengeset, ende 

 gelijk als uit-gebroet word." Op bl. 22 — 27 laat hy drie soorten van 

 insecten, welke op Yerbascum leven, alle ontstaan uit de vettigheid, 

 of vochtigheid, welke onder en boven uit het blad vloeit. Op bl. 135 

 en 136, naar aanleiding van het voorkomen van Cossus ligniperda 

 binnen in Wilgenboomen , spreekt hij dan ook als zijn gevoelen uit , 

 dat vele diertjes uit verrotting en warmte worden geteeld, waarbij 

 hij als voorbeeld eenige doode rupsen noemt, door hem in gesloten 

 fleschjes bewaard, waaruit na verloop van zekeren tijd eene menigte 

 kleine vliegjes te voorschijn kwamen. Het feit dunkt hem merkwaar- 

 dig genoeg om daaraan met zijne gewone langdradigheid eene beschou- 

 wing en vergelijking vast te knoopen over den dood, de opstanding 

 van JEZUS en het leven hiernamaals. 



Wat goedaert eigenlijk begreep van de metamorphosen bv. der vlin- 



pas été bien gravées, surtout celles de la Traduction Fran9oise. Plusieurs Tnsectes y 

 sont absoluraent méconnoissables , et ceus qu'on y reconnoit , sont la plüpart si défec- 

 tueax que si la suite des chaugemens d'un Animal, la description qui y est ajoutée, 

 ne suppléoient aux défauts de ressemblance , presque toutes ces planches deviendroient 

 inutiles". 



