SCHIMMELS OP GKAANGEWASSEN. 219 



scheiding van een suikerhoudend, kleverig sap, dat tusschen de kafjes 

 van de bloem der rogge te voorschijn komt. Het brengt in groote 

 menigte nieuwe sporen voort , die , wanneer zij op het vruchtbeginsel 

 van andere graangewassen vallen, aanleiding kunnen geven tot het 

 ontstaan van nieuwe Sphacelia's. 



In de ontwikkeling van het moederkoorn is evenwel de Sphacelia- 

 vorm , — wij danken de kennis hiervan aan kühn en durieu , — slechts 

 een voorbijgaande, 't Is als het ware een voorbereiding voor de ontwik- 

 keling van het eigenlijke moederkoorn. Heeft n. 1. de Sphacelia haar 

 vollen wasdom bereikt, dan ondergaat haar voorkomen een wijziging 

 en begint aan den bodem van het vruchtbeginsel de vorming van een 

 zwarte of violetkleurige , uit hyphen bestaande massa, die dikwijls 20 

 tot 25 millim. lang en hoornachtig hard is. Dit hoornachtig lichaam 

 moet beschouwd worden als een secundair mycelium. Het is bij het 

 begin zijner ontwikkeling door de Sphacelia ingesloten (B en C bij s), 

 doch doet weldra zijn onderste gedeelte uiteenwijken en schuift de 

 Sphacelia naar boven, die aanvankelijk nog als een kap den top van. 

 't nieuwe mycelium bedekt , doch spoedig verschrompelt en afvalt. Dit 

 nieuwe lichaam uu , insgelijks in oudere werken als een afzonderlijke 

 schimmel onder den naam van Sclerotmm beschreven, is in de genees- 

 kunde bekend onder den naam van "moederkoorn". 



Weldra valt dit moederkoorn op den grond en blijft daar den ge- 

 heelen winter liggen , oogenschijnlijk zonder verandering te ondergaan. 

 Inwendig evenwel heeft een scheikundige omzetting plaats, want het 

 olieachtig vocht , dat aanvankelijk daar aanwezig was , verdwijnt lang- 

 zamerhand en schijnt als voedsel verbruikt te worden, terwijl een 

 waterachtig vocht het vervangt. In April vertoonen zich op zijne op- 

 pervlakte kleine gesteelde , roodachtige vruchtlichaampjes (A bij cl) , soms 

 tot dertig toe , die een groot aantal sporen afscheiden. Het moederkoorn 

 zelf wordt kleiner en vangt aan te verschrompelen. De sporen echter 

 geven op de boven beschreven wijze het leven aan een nieuwe generatie. 



Graan verontreinigd door deze schimmel mag niet gegeten worden. 

 Vermoedt men, dat het moederkoorn bevat , dan kan men het koorn door 

 zeeven zuiveren , want de gezonde korrel is kleiner dan de aangetaste. Deze 

 laatste is ook lichter en blijft drijven als men het koorn in water werpt , 

 terwijl de normaal ontwikkelde korrels zullen zinken. Meel, van zulk koorn 

 bereid , heeft een blauwgrijze kleur , een onaangenamen reuk en smaakt 

 bitter. Brood daaruit gebakken prikkelt de keel en heeft een violet- 



