226 DE EIGENSCHAPPEN VAN HET WATER 



siroop, — de uit zijne oplossing neergeslagen, fluweel-zwarte platina, 

 met de als zilver glanzende platen van dit metaal, — het ijzerroest- 

 kleurige, ook uit zijne oplossing afgescheiden, reine goudpoeder met 

 de gouden sieraden, — den volkomen zwarten aanslag van het schoor- 

 steentje en van den theepot, waartegen de petroleum- of olievlam 

 speelt , met de houtskool of den schitterenden diamant , — de helder 

 doorschijnende kokosolie, met de sneeuwwitte, ondoorschijnende, harde 

 massa , als zij koud is geworden , — de sneeuw en het ijs met het 

 zuivere water, en de verbazing zou zeker niet uitblijven, wanneer men 

 voor de eerste maal vernam , dat de lichamen , die wij daar bij beurte 

 met elkander ter vergelijking aanboden , in elke groep uit volkomen 

 dezelfde stoffen bestaan. Zeker, wij danken aan die verschillende rang- 

 schikking der moleculen een bewonderenswaardige en voor ons dikwijls 

 zeer heilzame verscheidenheid in den vorm der lichamen. 



Hoofdzakelijk aan twee krachten in de natuur kunnen w^* dien rijk- 

 dom van vormen toeschrijven, en wel aan de aantrekkingskracht of de 

 cohaesie der moleculen en aan de warmte. Na het kristalliseerend vermo- 

 gen , een bijzondere soort van aantrekking , is de warmte vooral de too- 

 vergodin die de meest phantastische metamorphosen schept. Zij is in 

 staat, om aan al de genoemde , voor het oog zoo aanzienlijk verschillende , 

 lichamen genoegzaam hetzelfde uiterlijke voorkomen te geven , ten minste 

 ze oneindig veel meer op elkander te doen gelijken, b. v. hen allen 

 vloeibaar te maken en hen ook als gas uit het oog te doen verdwijnen. 

 In één woord , zij speelt in het bestaan van alle stoffen een hoofdrol. 

 Bezien wij , om dit aan te toonen , de lichamen wat nader. De daar 

 zooeven genoemde stoffen, suiker, platina, goud, ijs, en oneindig velen 

 met haar, zijn vast, zoolang de warmte niet sterk haren invloed doet 

 gelden en de aantrekking der moleculen de overhand heeft ; maar toch 

 is zij dan nog de oorzaak, dat de moleculen door het aantrekkend 

 vermogen niet onmiddellijk tegen elkander aansluiten, — dat zij elk- 

 ander nergens aanraken, en ieder van haar in het lichaam vrije speling 

 heeft ; want de warmte werkt de aantrekking tegen , zij maakt dat de 

 moleculen nimmer in rust zijn, dat deze eeuwig in eene zekere ruimte , 

 volgens haar aangewezen banen , heen en weer bewegen , dat is , slin- 

 geren. Stelt men de warmte in staat krachtiger op te treden , verhit 

 men het lichaam, dan breidt zij de slingerbanen der moleculen uit, 

 verzwakt daardoor meer en meer hare onderlinge aantrekking, Qn nu 

 treedt er van lieverlede een nieuwe toestand op : het lichaam wordt 



