IN ZIJN VERSCHILLENDE TOESTANDEN. 231 



dien het met die stoffen bezwangerde water, tot een stroom of rivier 

 aangegroeid, de genoemde vaste deelen, die het door zijn snelheid 

 zwevende meevoert,, bij meer bedaarden loop laat zinken, wordt alzoo 

 de bedding der rivieren voortdurend verhoogd, of worden delta's aan 

 de monding der stroomen neergelegd. 



Het is juist die sloopende werking van het water , welke de reusachtige 

 rotskloven in Zwitserland deed ontstaan en ze ook wellicht eenmaal 

 zal doen verdwijnen door geheele vereffening van den bodem. Het puin 

 van dat sloopingswerk maakt eene massa uit, die wij ons nauwelyks 

 kunnen voorstellen. De Rijn alleen voert voorbij Bonn, in 24 uren 

 tijds, 12787 küb. meters, en de Ganges jaarlijks 672 millioen tonnen 

 vaste stof af. (Zie ook pag. 33 van den jaargang 1875). 



Is het water alzoo in de huishouding der natuur een machtige op- 

 bouwer en verwoester, niet minder ontzagwekkend treedt het op, als 

 het, door de zwaartekracht in beweging gebracht, dus als een langs 

 een helling vallend lichaam, een onmetelijk arbeidsvermogen ontwik- 

 kelt, waarvan, wel is waar, een gedeelte door den mensch aan zich 

 dienstbaar is gemaakt om zijne werktuigen , — men denke slechts aan 

 de reuzenturbines te Schaffhausen , — in beweging te zetten , ten einde 

 de natuurproducten te bewerken tot zijn gemak of genoegen, tot be- 

 vordering van 't onderling verkeer, tot bewerking van zijn voedsel en 

 wat niet al meer , — maar dan toch ook alleen een niet noemenswaard 

 klein deel. Onderneem een tocht langs den Rijn, van zijn uitwatering 

 af tot aan zgn oorsprong in Zwitserland toe, en gij duizelt bg de 

 gedachte aan het onmetelijk aantal paardekrachten , dat het dan eens 

 statig, dan eens snel u te gemoet. vloeiende, dan weer woest in de 

 diepte stortende en wildschuimende , over steenbrokken steigerende , 

 maar toch eeuwig vallende water op dien tocht ontwikkelt. Voor- 

 onderstel, dat er op een bepaalde plaats 1000 liters water in de 

 seconde voorbg stroomt met een snelheid , die elk waterdeeltje 3 meters 

 in de seconde vooruit drijft; dan doet ons een eenvoudige berekening 

 zien , dat het arbeidsvermogen van dit stroomende water ongeveer 450 

 kilogram 1 meter hoog zou kunnen lichten, wat gelijk staat aan den 

 arbeid eener stoommachine van 6 paardekrachten. Dat men van deze 

 kracht gebruik maakt waar men kan, bewijst de omstandigheid, dat 

 de mensch sedert korten tijd begonnen is met haar de ingewanden der 

 rotsen te doorwroeten. De werktuigen die een gang groeven door den 

 Mont-Cenis en bezig zijn om het thans door den st. Gotthard te 



