238 DE EIGENSCHAPPEN VAN HET WATER 



in stand houden van des menschen gezondheid, 't Is overbekend, da^ 

 menschen, die in vochtige kelders wonen of veel in vochten werken, 

 dikwijls door rhenmatische ziekten worden aangetast. Daarentegen is 

 een te droge Incht evenzeer schadelijk. In woonvertrekken , zieken- 

 kamers en hospitalen moet men, vooral des winters, bij kunstmatige 

 verwarming, een gepasten graad van vochtigheid door het plaatsen van 

 schalen met water onderhouden ; hygrometers zijn dus noodzakelijk. 



Eene verrassende toepassing van deze werktuigen vond ik aan 's lands 

 topographisch bureau te 's Hage , eene inrichting die door hare nog 

 niet geëvenaarde, sierlijke en juiste vervaardiging van landkaarten een 

 europeesche vermaardheid heeft verkregen. De kleurendruk is daar, 

 wat de fijne nuances betreft, bewonderenswaard. Moeten er op een 

 kaart over hare verschillende onderdeelen b. v. vijf kleuren gebracht 

 worden , dan moeten er ook vijf lithographische steenen aanwezig zijn , 

 en op elk van deze moet een afbeelding van de kaart worden gemaakt , die 

 allen volmaakt gelijk zijn. De vyf teekeningen behoeven niet geheel en 

 al in den steen geëtst te worden. In den eersten steen wordt b. v. 

 alleen datgene geëtst wat een blauwe kleur moet ontvangen, in den 

 tweeden wat rood moet zijn, enz., terwyl hierbij ook gezorgd wordt, 

 dat sommige kleuren later by het drukken over elkander komen te 

 liggen om tusschenkleuren , groen , bruin en anderen te vormen. Is 

 dat werk verricht , dan worden de witte vellen papier eerst , b. v. op 

 den blauwen steen, om hem zoo eens te noemen, gelegd, en allen 

 aanvankelijk, voor zoover noodig, met blauwe kleur schakeeringen be- 

 drukt; daarna komen zij op den gelen steen, enz. Zijn nu de vellen, 

 sedert dat eerste drukken, vochtiger of drooger geworden en dus uit- 

 gezet of ingekrompen, dan sluit zich het geel, of welke kleur dan ook, 

 niet meer aan zijn voorganger , het valt niet meer juist op de plaats 

 waar het liggen moet, en zelfs een zeer gering verschil daarin kan 

 niet worden geduld. Ziedaar het antwoord ,- dat ik op de vraag ont- 

 ving : waarom hangen hier hygrometers , en wordt er schier voortdurend 

 gestookt? 



Er is gezegd , dat de lucht gaarne dampen opneemt ; maar het water 

 is ook steeds bereid, als de lucht nog niet genoeg er van heeft, met 

 andere woorden nog niet verzadigd is, haar voortdurend nog meer 

 af te staan. IJs zelfs toont zich daarin niet onwillig; ook dit ver- 

 dampt gestadig, al is de koude ook nog zoo streng. De lucht boven 

 de gletschers kan men, even als die boven de zee, als altijd met damp 



