IN ZIJN VERSCHILLENDE TOESTANDEN. 241 



Eust nu op het water een gas, dan brengt de wrijving der ongelijk- 

 soortige moleculen, op het scheidingsvlak van beide lichamen, een 

 zekere storing teweeg ; zij nemen elkander , gedurende die eeuwige onrust , 

 mede en wisselen elkanders verblijfplaatsen om; waterdamp treedt in 

 de lucht of het gas , en dit omgekeerd in het water. Brengt men twee 

 gassen met elkaar in aanraking , door op een zwaarder voorzichtig een 

 lichter te laten vloeien , dan vermengen deze zich , door hunne hevige 

 moleculaire beweging, veel sneller dan water en een gas. Geen won- 

 der waarlijk ! Elke molecule waterstofgas toch , legt , bij de gewone 

 dampkringsdrukking en bij vrieskoude, in iedere seconde 1859 meters 

 af, eene snelheid, grooter dan de grootste van een kanonskogel; bij 

 het ammoniakgas hebben de moleculen een snelheid van 600 meters 

 per seconde. Twee vochten vermengen zich nog trager dan water en 

 gas; dit is een gevolg alweer van de kleinere slingerbanen hunner 

 moleculen. Doe in een glas een hoeveelheid water , zet daarin een trech- 

 tertje met dunnen steel, wiens onderopening op den bodem reikt; giet 

 nu langzaam door het trechtertje , zonder het te bewegen , een sterke 

 oplossing in water van kopervitriool, dan plaatst dat helderblauwe 

 vocht zich op den bodem van het glas en dringt het water naar boven , 

 omdat dit lichter is dan de oplossing. Verwijder nu zeer voorzichtig 

 den trechter , en laat de beide vochten , die scherp van elkander ge- 

 scheiden blijken te zijn , eenige dagen rustig staan , dan zal bewezen 

 worden, hoe uiterst traag het heldere bovenwater een blauwe kleur 

 aanneemt, terwijl het dat dadelijk doet als men het maar even roert. 

 Dit is alweer een gevolg van de trage beweging der vochtmoleculeu. 

 Wat derhalve bij twee gassen in een seconde zou kunnen geschieden , 

 grijpt in 't laatste voorbeeld slechts na dagen plaats. De genoemde 

 beweging der moleculen noemt men diffusie. Dat er ook diffusie bij 

 vochten en vaste lichamen bestaat blijkt, als water met slijmerige, 

 weeke vaste lichamen , b. v. gelei en gom , in aanraking komt ; mis- 

 schien ook bij het oplossen van suiker, zouten, glas, enz. in water. 

 Ook glas ? Zeker — maar in een geringe mate ; immers wanneer zuiver 

 water lang in een fiesch heeft gestaan , wordt er op de hoogte van het 

 vocht een onuitwischbare kring in 't glas gemaakt. In 't voorbijgaan 

 zij nog opgemerkt, dat ook gassen met vaste lichamen diffundeeren: 

 waterstof kan zelfs in ijzer en palladium dringen. 



De lucht, nimmer in 't gewone water ontbrekende, verwijdert de 

 watermoleculen van elkander; deze kunnen dientengevolge wijdere banen 



16 



