IN ZIJN VERSCHILLENDE TOESTANDEN. 251 



zijn dan ook de droomerijen over de nuttigheid of doelmatiglieid van 

 deze of gene uiting in de natuur zooveel mogelijk opgeruimd , met 

 andere woorden: de nuttigheidstheorie is gevallen, en dat moest zij 

 wel bij de meerdere uitbreiding onzer kennis. Maar toch blijft het den 

 meesten menschen aangenaam aandoen, als zij nu en dan, als bij ver- 

 rassing, onweerstaanbaar tot de erkentenis worden gebracht, dat de 

 wetten en verschijnselen in de natuur harmonisch en heilzaam in elkander 

 grijpen en het voortdurend bestaan van 't geheel waarborgen. Opzoomer 

 zegt terecht: "In hare liefelijke en in hare grootsche tooneelen, grijpt 

 de natuur het gemoed aan met machtige hand en voldoet aan het 

 gevoel voor het schoone, voor harmonie." Warm water drgftopkoud; 

 daardoor ontstaan in de wereldzee talrijke stroomen , humboxdt heeft 

 deze oceaansche rivieren genoemd, die het op den heeten aardgordel 

 verwarmde water naar de ijsstreken voeren , en alzoo aanzienlijk bij- 

 dragen tot verspreiding der warmte over de aardoppervlakte. De meest 

 bekende daarvan is de Golfstroom, reeds een enkele maal genoemd. 

 Deze voert het warme water van den evenaar naar de Brittannische 

 eilanden , Noorwegen , IJsland , Spitsbergen , Nova Semlja enz., matigt, in 

 laatstgenoemde streken vooral, aanzienlijk de koude, onderhoudt er voor 

 een groot deel het organische leven , en draagt tot de groote verscheiden- 

 heid daarin krachtig bij. Daarentegen volgen koude klimaten het van de 

 polen aanstroomende koude water. (Zie voorts ook pag. 41 jaarg. 1875). 

 Verscheidene natuuronderzoekers hebben in al de meren van Zwit- 

 serland , op vrij groote hoogte en bg strenge koude , het benedenwater 

 steeds 4 graden warm bevonden. Ook in de groote zeebekkens, in alle 

 luchtstreken blijkt, dat het water in de diepte een tot anderhalve 

 graad (of iets daarboven) temperatuur bezit. Men bedenke hierby , dat 

 zout water eerst beneden nul graden vast wordt. De kolossale beweging 

 van den oceaan kan zich tot de aanzienlijke diepte , als waartoe zgn 

 bekken afdaalt, niet voortplanten. Het buitengewoon koude boven- 

 water der poolzee kan zich dus niet met het zeer diep gelegene ver- 

 mengen; voor de verschrikkelijke koude des atmospheers beschermd, 

 te midden der maanden lange poolnachten, bij een temperatuur waarbij 

 het kwik bevriest en de olie door hare hardheid vonken uit den beitel 

 doet spatten die haar moet doorklieven , wemelt het in de diepte van 

 tallooze dieren en zeewieren. De genoemde vermenging kan wel plaats 

 grijpen-by rivieren en zeeengten, die vele hinderpalen voor den loop in 

 den weg stellen ; zooals bij voorbeeld in de groote en kleine Belt der 



