OVER DE AGGREGAATS-TOESTANDEN DER STOF. 301 



zachte massa, die de grootste overeenkomst met versche sneeuw ver- 

 toont. ' Ziedaar dan het koolzuur nu in den derden aggregaats-toestand 

 verkregen , en men zou weinig vermoeden , dat het lichaam , dat daar zoo 

 rustig ligt , en zonder eenig gevaar voor ontploffing kan behandeld wor- 

 den, kort te voren als vloeistof even geducht was als water tot 200 of 

 300" verhit. Het vast worden van het koolzuur op die wijze is een gevolg 

 van de opslorping van warmte, die plaats vindt wanneer het vloeibaar 

 koolzuur gedeeltelijk gasvormig wordt, door het verminderen der drukking. 

 Het overwinnen der cohaesie der vloeistofdeeltjes eischt het verrichten van 

 een zekere hoeveelheid ^Hnwendigeri^ arbeid, die door warmte geleverd 

 wordt , welke aan de achterblijvende massa ontnomen is. En zoo groot is 

 deze absorptie, dat de vaste massa daardoor een verbazend lage temperatuur 

 verkrijgt, namelijk van ongeveer minus 70" C. Het blijkt dan ook onmiddel- 

 lijk, dat deze enorme afkoeling is voortgebracht uit het verdichten van den 

 waterdamp uit de lucht , in aanraking met het uitstroomend koolzuur (ge- 

 lijk reeds is opgemerkt) ; legt men een natten doek los om de doos , die zoo 

 even het vaste koolzuur ontvangen heeft, dan vriest deze er onmiddel- 

 lijk aan vast, zoodat men haar er mede kan oplichten. Men dient ook 

 te zorgen, dat de doos uitwendig goed droog blijft, omdat anders beide 

 deelen aan elkander vriezen , en men haar dus niet zou kunnen openen. 



Het vast worden eener vloeistof, doordien een gedeelte daarvan ver- 

 dampt of den g^vorm aanneemt , is een merkwaardig verschijnsel , dat 

 intusschen volstrekt niet voor het eerst bij het vloeibaar koolzuur is waar- 

 genomen; het is zelfs vrij gemakkelijk aan te toonen met het water, 

 door het in een breed uitdampschaaltje onder de klok eener luc.htpomp 

 te plaatsen , waardoor in de verdunde lucht het verdampen zoo snel 

 geschiedt, dat men weldra lange ijsnaalden ziet aanschieten. ^ 



Het vaste koolzuur , vrij in de lucht liggende , heeft dus een zeer lage 

 temperatuur , die tusschen zeventig en tachtig graden beneden het vries- 

 punt van water (volgens Celsius) is gelegen, en het gaat, omdat het 

 de noodige warmte slechts in geringe mate verkrijgen kan, zeer lang- 



' Het koolzuur werd het eerst in den vasten toestand verkregen door thilorier om- 

 streeks 1840, die daartoe de methode van faraday bezigde, om vloeibaar koolzuur te 

 verkrijgen, maar deze in groote metalen cilinders ten uitvoer bracht. 



* Deze proef is door leslie het eerst gedaan in 1818; later, in onze dagen (1871), 

 heeft E. CARRÉ te Parijs haar tot grondslag genomen van toestellen, waarmede fabriek- 

 matig ijs bereid wordt j in drie a vier minuten wordt een karaf water bevroren. 



