WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



NATUURKUNDE. 



Uitzetting van het gzer b|j stolling. — Reeds in zijn vóór drie jaren ver- 

 schenen geschrift , Die Bildung der Erdkruste , had lang eenige waarne- 

 mingen medegedeeld , waaruit scheen te volgen dat ijzer , even als water , 

 op het oogenblik der vastwording een grooter volumen aanneemt. Later is 

 dit echter door mallet bestreden. Nieuwere proeven nu , door lang in de 

 ijzerfabriek van den heer moritz jahr te Gera genomen . schijnen te bewij- 

 zen dat werkelijk zulk eene uitzetting plaats grijpt , en wel zoo dat deze in 

 de lengterichting ongeveer 5 millim. per meter bedraagt. {N. Jahrh. ƒ. Miti. 

 etc. 1876, p. 525.) hg. 



De lading ^^en cascade". Prof. mach heeft middel gevonden om deze veel 

 sterker te verkrijgen van dezelfde elektriseermachine , dan dit mogelijk was 

 aan franklin, die haar, zoo als bekend is, uitvond, of aan een van zijne 

 navolgers {Les mondes , XLI p. 227). Om dit met eene batterij van 16 

 groote Leidsche flesschen, te zamen van eene oppervlakte van 4 Mm, bekleed 

 glas te verrichten , werden deze eerst op de gewone wijze geladen, terwijl de 

 binnenbekleedsels , even als die van buiten, aan elkander verbonden waren. 

 Een met de verbindingen behoorlijk door glas geïsoleerde coramutator veroor- 

 loofde nu in één oogenblik niet alleen deze verbindingen op te heifen , maar 

 ook die door eene verbinding en cascade , of, zoo als men voor galvanische 

 elementen zeggen zou: achter elkaar, te vervangen. De ontlading van de zoo 



2 



