54 EEN MERKWAAEDIG PLEKJE. 



men het heiblok had weggenomen, door zich in de massa zelf ontwik- 

 kelend gas sterk schuimende tot eene hoogte van 14 meters omhoog 

 spoot. Deze geweldige fontein hield onafgebroken gedurende 14 uren 

 aan; den 4'^'^" Augustus des morgens ten half zes ure trad eene veran- 

 dering in het verschijnsel in, de fontein werd intermittent. De tusschen- 

 poozen van rust waren oorspronkelijk 9 minuten lang en namen regelmatig 

 toe en wel zoo langzaam, dat in de eerste dagen bij twee opvolgende 

 tusschenpoozen , volgens de waarneming van Prof. van der sande bakhui- 

 zen alhier, het verschil nog geen seconde bedroeg. Op den IS'^'^'i Augustus 

 waren de perioden van rust reeds ruim 14 minuten lang, op 15 Augus- 

 tus klommen zij tot 30 minuten. Zoo werden zij voortdurend grooter, 

 verlengden zich tot 2 en 3 uren, totdat eindelijk de ontvloeiingen van 

 water geheel ophielden. Deze ontvloeiingen, die met de periode van 

 rust afwisselden, waren van den volgenden aard. Eerst ontweek eene 

 zekere hoeveelheid gas , dat men kon aansteken en dat dan met een groote , 

 soms 2 meters lange, doch weinig lichtgevende vlam verbrandde. Dit 

 gas bestond , volgens eene analyse van Prof. oudemans alhier , in volumen 

 uit 91,8 percent moerasgas, 8,2 percent koolzuur en sporen van damp- 

 kringslucht. Gedurende de gasuitstrooming steeg het water van lieverlede 

 in de buis en vloeide weldra, schuimende en borrelende, over de ran- 

 den daarvan; nu vingen hoe langer hoe krachtiger stooten in de 

 watermassa zelve aan, die het water tot ongeveer 8 meter deden op- 

 spuiten; daarna verminderde de wateraanvoer , het water daalde in de 

 buis tot groote diepte; nog oenige oogenblikken lang nam men gasont- 

 wikkeling waar, en daarna trad eene nieuwe periode van rust in. 



Toen in de laatste helft van Augustus de perioden van rust veel lan- 

 ger werden en het uitspuiten van water eindelyk geheel ophield, kon 

 men nog steeds uitvloeiingen verkrijgen, als men het gas, dat zich 

 nog voortdurend ontwikkelde, belette te ontsnappen, door de pgp ge- 

 durende eenigen tijd (5 a 10 minuten) te sluiten, en zoo den druk er 

 van vergrootte. Het water spoot dan daarna weder tot een vijftal me- 

 ters hoogte uit de pijp. 



Terwijl omstreeks 15 Augustus de gasontwikkeling sterker en de 

 vlam er van sterker lichtgevend geworden was, nam later de hoe- 

 veelheid gas, die zich ontwikkelde, voortdurend af en werd ook de 

 vlam gedurig kleiner. Dit heeft zoo voortgeduurd tot 15 September, 

 toen men is voortgegaan met het inheien der pijpen, waardoor na- 

 tuurlijk het verschijnsel geheel ophield. 



