66 DE AAKD, OMVANG EN STREKKING DER NATUURWETENSCHAP. 



geheel uit het oog en zijn zij ook voor onze krachten, zelfs bij het 

 ijverigst streven, geheel onbereikbaar. 



Ook in de strekking der wetenschappen of de bedoelingen, die men 

 met hare beoefening heeft, is er overeenkomst ja zelfs eene eenheid van 

 bedoeling merkbaar. Immers het doel , dat de mensch zich met hare 

 beoefening voorstelt, of de strekking der wetenschap, kan men over 

 't algemeen als drieledig beschouwen : namelijk onze opleiding voor het 

 maatschappelijk leven, onze verstandelijke ontwikkeling en onze zede- 

 lijke vorming. 



Bestemd om als lid der maatschappij op aarde werkzaam te zijn 

 hebben wij allen eenige , sommigen veel wetenschappelijke kennis noodig , 

 alsmede kunstvaardigheden , die met die kennis in meer of min nauw 

 verband staan en op wetenschappelijke gronden steunen, 't Is waar , de 

 roeping van den eenen mensch is zeer onderscheiden van die eens 

 anderen ; doch in alle standen des levens , in alle betrekkingen der 

 maatschappij , op lederen leeftijd is wetenschap , denkkracht en zedelijk- 

 heid noodig. 



Zoo gelukkig mogelijk te zijn en dit gestadig meer te worden is het 

 doel en het streven van den mensch. Als burgers der maatschappij 

 kunnen wij dit slechts zijn door de bewustheid te hebben, dat wij aan 

 onze roeping , welke die ook moge zijn , niet alleen kunnen beantwoorden , 

 maar ook werkelijk beantwoorden ; als mensch , als wereldburger , als den- 

 kend wezen opent zich voor ons een ruimere werk- en gezichtskring, en 

 gevoelen wij behoefte aan meerdere kennis , 't welk toeneemt naarmate ons 

 verstand meer ontwikkeld wordt en wij onze vermogens meer leeren 

 kennen. Als zedelijk wezen dringt onze blik nog dieper door en blijft niet 

 tot de aarde bepaald. Wij gevoelen dat wij niet alleen zinnelijke en ver- 

 standelijke, maar ook zedelijke wezens zijn. Zinnelijk genot en weten- 

 schappelijke kennis alleen zijn niet in staat om onzen geest te bevre- 

 digen en ons waarlijk gelukkig te maken; wij worden overtuigd dat 

 wy meer kunnen en moeten zijn dan burgers der maatschappij of wereld- 

 burgers, wij moeten en kunnen ook gevormd worden tot hemelburgers. 



Niet in alle wetenschappen komt die eigenaardige strekking even 

 duidelijk aan 't licht. Bij de eene valt de practische of maatschappelijke 

 richting meer in 't oog, bij eene andere treedt de verstandelijke richting 

 meer op den voorgrond , terwijl weder bij eene andere meer dadelijk 

 op ons zedelijk gevoel wordt gewerkt en zij juist daarom meer gunstig 

 schijnt te zijn voor onze zedelijke vorming. 



