76 DE AARD, OMVANG EN STREKKING DER NATUURWETENSCHAP. 



Door ervaring en onderzoek leert de mensch zich zelven en anderen 

 kennen niet alleen in den normalen, maar ook in den abnormalen 

 toestand, en door en uit de natuur leert hij de middelen kennen en 

 verkrijgen die in verschillende toestanden nuttig of noodig kunnen zijn. 



Voor de maatschappelijke belangen biedt de natuur tallooze middelen 

 aan de hand, geschikt om menschen aan elkander te verbinden, om 

 staten saam te knoopen, om welstand te verbreiden, om onheilen te 

 weren, om rechten te handhaven, beurtelings om te beschermen en 

 om te beteugelen, of ook om te vernielen wanneer ook dit soms door 

 den drang der omstandigheden noodzakelijk gemaakt wordt. 



En die wetenschap die wel eens het hoogst geschat wordt , omdat zij 

 streeft naar de kennis van Hem , die het hoogst is van al wat bestaat , 

 die de eerste oorzaak is van alles , wiens machtigen invloed wij leeren 

 kennen in de geschiedenis der menschheid, en leeren eerbiedigen in 

 den menschelijken geest en de heerlijke vruchten die er van uitgaan, 

 de wetenschap die God leert kennen en dienen, zij staat in het aller- 

 nauwste verband met de kennis der natuur; want die natuur is eene 

 openbaring der Godheid en wel een openbaring die tot ieder spreekt, 

 en waardoor ieder de bewustheid ontvangt van een wezen dat eeuwig 

 en oneindig moet zijn, zooals de schepping is, die van Hem getuigt en 

 ons die eeuwigheid en oneindigheid aanschouwelijk maakt, hoezeer 

 wij als eindige en beperkte wezens ons verliezen wanneer wij die willen 

 bevatten en omschrijven. 



Zoo staat de natuurwetenschap in verband met alle wetenschappen 

 en is zij zoowel de hulpvaardige dienares als de trouwe voedster van alle. 



Het is dan ook natuurlijk dat haar gebied uitgestrekt, ja, gelijk ge- 

 zegd is, oneindig en onbeperkt is, zoowel in tijd als in ruimte. Om dat 

 gebied eenigermate te overzien en te doen kennen is het noodig den 

 blik te beperken en achtervolgens te richten op enkele punten , of dien 

 te bepalen bij bijzondere groepen van voorwerpen en verschijnsels. 



Onderscheiden wij de voorwerpen naar de plaats waar zij gevonden 

 worden , dan kunnen wij ze verdeelen in tellurische of aardsche , die 

 wij op de aarde aantreffen , en in cosmische of hemelsche , die buiten 

 de aarde bestaan en door ons in het hemelruim worden opgemerkt. 



Het is duidelijk dat deze indeeling geschikt is voor ons als aardbe- 

 woners en dat andere wezens in het ruime gebied der schepping eene 

 andere verdeeling zullen hebben , uitgaande van het wereldlichaam waarop 

 zij zich bevinden. 



