DE AARD , OMVANG EN STREKKING DER NATUURWETENSCHAP. 81 



Beschouwen wij die voorwerpen in betrekking tot hetgeen de mensch 

 er van weet te maken en de veelvuldige toepassingen en 't gebruik 

 voor het maatschappelijk leven , dan vat men dat gedeelte saam onder 

 den naam van technologie of kunstvoortbrengselleer. 



Dat ook deze gedeelten der natuurkunde schier onbegrensd en van 

 het hoogste belang zijn is wel niet noodig op te merken. Overal en 

 ten allen tijde kunnen wij er ons van overtuigen als wij het oog slaan 

 op de verschillende takken van nijverheid in het maatschappelijk leven 

 en denken aan 't geen wij dagelijks verrichten en genieten. 



De opgenoemde takken der natuurwetenschap hebben betrekking tot 

 de aarde en de wezens die er op voorkomen. Behooren zij als zoodanig 

 tot de wetenschap der aarde in 't algemeen, zij zijn niet hetgeen men 

 gewoonlijk bedoelt als men over de aardrijkskunde meer in 't bijzonder 

 spreekt, dat is, in den zin waarin men deze gewoonlijk opvat. 



De aarde wordt dan gewoonlijk beschouwd als wereldlichaam in be- 

 trekking tot andere wereldlichamen, en men noemt dit gedeelte, om- 

 dat het de aarde leert kennen ten opzichte der hemellichamen , die men 

 gewoonlijk samenvat onder den algemeenen naam van sterren, sterre- 

 kundige aardrijkskunde. Daar dit gedeelte echter geheel steunt op de 

 wiskunde , die den afstand , de grootte , de bewegingen , en op grond 

 daarvan den aard of het wezen dier lichamen leert kennen, draagt het 

 ook den naam van wiskundige aardrijkskunde. 



Verder beschouwt men de aarde als natuurlichaam, dat is, wat be- 

 treft de natuurlijke gesteldheid harer oppervlakte , de verdeeling van 

 land en water, en de bijzonderheden, die daarbij voorkomen, voorts 

 den dampkring die de aarde omgeeft en de verschijnselen , welke daarin 

 plaats vinden , en men noemt dit gedeelte , dat in het nauwst verband 

 staat met de eigenlijke physica als ervaringswetenschap , de phi/sische 

 of natuurkundige aardrijkskunde. 



Eindelijk beschouwt men de aarde uit een staatkundig oogpunt , met 

 betrekking tot de verdeelingen in staten, de instellingen en verrich- 

 tingen der menschen en alles wat hiermede in verband staat , en noemt 

 dit gedeelte , dat uit den aard der zaak aan vele veranderingen onderwor- 

 pen is en in het nauwste verband staat met de geschiedenis , uit wier 

 feiten die kennis hoofdzakelijk moet geput worden , de politische of staat- 

 kundige aardrijkskunde. 



Ook over de onderdeden van deze verschillende takken der aard- 

 rijkskunde zullen wij niet verder uitweiden. Het is duidelijk dat zij 



1871. 6 



