86 DE AARD, OMVANG EN SïKBKKING DER NATUURWETENSCHAP. 



En hoezeer is zulks nog toegenomen sedert men den stoom ook heeft 

 leeren gebruiken om lange treinen van rijtuigen, met tal van reizigers 

 en groote hoeveelheden goederen beladen, met schier ongelooflijke snel- 

 heid langs ijzeren spoorbanen te bewegen, die in alle mogelijke richtin- 

 gen elkander kruisen en over de" geheele aardo ppervlakte zy n uitgestrekt ! 



Wat de spoorwegen zijn voor het stoffelijke , dat zijn de telegraafdra- 

 den voor het geestelijk verkeer der volken onderling. In 1837 zag ik 

 den eersten telegraafdraad tusschen het physisch kabinet te Göttingen 

 en de buiten de stad gelegene observatorien voor astronomie en meteo- 

 rologie , en thans is een • weefsel van telegraafdraden over de geheele 

 oppervlakte der aarde gespannen, zelfs door snelstroomende rivieren 

 en uitgebreide wereldzeeën, en de verst afgelegene gewesten zijn er door 

 met elkander verbonden. 



Ons bestek gedoogt niet om bij al de menigvuldige toepassingen 

 der natuurwetenschap stil te staan , die kunnen strekken en ook wer- 

 kelijk dienstbaar gemaakt worden tot bevordering van onze zinnelijke 

 behoeften en onzen stoffelijken welstand , en nog minder om de aandacht 

 te vestigen op de belangrijke wijzigingen, die zoo vele uitvindingen in 

 verschillende betrekkingen van het maatschappelijke leven hebben aan- 

 gebracht en nieuwe bronnen van bestaan hebben geopend. Maar reeds 

 het aangevoerde is genoeg om overtuigend te doen zien dat het de 

 strekking der natuurwetenschap is ons zinnelijk genot te verhoogen , 

 onze bestaansmiddelen te vermeerderen, onze werkzaamheden te ver- 

 lichten, in 't kort ons leven aangenamer en vruchtbaarder te maken. 



Zij blijft hiertoe echter niet bepaald. Het is ook eene eigenaardige 

 strekking der natuurwetenschap om nuttig te zijn voor de beoefening 

 van andere wetenschappen en van verschillende kunsten, en er is geene 

 wetenschap, die niet door haar grootelijks wordt gebaat, geene kunst 

 die niet aan haar de grootste verplichtingen heeft. 



Schier alle vorderingen der wetenschap, waarvan ik zoo pas sprak, 

 met het oog op 't genot en voordeel dat de menschheid er van geniet , 

 staan ook in nauwe betrekking tot andere wetenschappen en de kunsten 

 in 't algemeen, die alle door nieuwe hulpmiddelen, meerdere krachts- 

 ontwikkeling, sneller gemeenschap, betere en dadelijke gedachtenwis- 

 seling grootelijks zijn bevorderd. 



Ik wil in dit opzicht hier alleen nog opmerkzaam maken op de 

 voordeelen die de photographie en de spectraal-analyse voor de weten- 

 schappen hebben aangebracht. 



