DE AAED , OMVANG EN STREKKING DER NATUURWETENSCHAP. 89 



meteoren , die wij voor en na in den dampkring mogen aanschouwen , — 

 maar bovenal de prachtige sterrenhemel, dien wg daar boven dien 

 dampkring zien schitteren , zijn deze alle — en hoe vele heerlijke natuur- 

 tooneelen meer zoude ik nog kunnen noemen? — zijn deze alle niet 

 geschikt om den gevoeligen mensch te trejffen en het gevoel voor het 

 waarachtig schoone , indien dit in hem mocht sluimeren , te wekken , 

 of, zoo het reeds in hem wakker is, te veredelen en te verheffen? 



Ook het zedelijk gevoel van den mensch wordt door de nadere 

 kennismaking met de natuur en de beschouwing harer werken kracht- 

 dadig ontwikkeld en bevorderd. Overal in de natuur zien wij orde 

 en regelmaat ; zal ook de mensch er niet door opgewekt worden 

 om in zijne werken de natuur te volgen en zich aan orde en regel- 

 maat gewennen? 



In de natuur streeft alles naar ontwikkeling en volmaking; zal dat 

 ook niet het streven worden van den mensch als hij zijn standpunt in 

 de natuur begrijpt en zijne hooge roeping beseft? 



Krachtig worden wij van de weldadige strekking , die de beoefening 

 der natuurkennis op den mensch uitoefent, overtuigd, als wij onzen 

 toestand vergelijken bij dien van zoo velen als er vroeger leefden en 

 nog hier en daar worden aangetroffen in min begunstigde oorden , waar 

 het weldadig licht, dat de natuurwetenschap verspreidt, nog niet of 

 slechts flauw is doorgedrongen. 



In vele heerlijke natuurverschijnselen, die wij met innig genoegen 

 aanschouwen, die ons hart treffen en den geest verheffen boven de 

 aarde en het stof, zagen velen de noodlottige werkingen van schadelijke 

 krachten der natuur of de voorteekenen van rampen en ongelukken, 

 of wel de blijken van een vertoornde en den mensch bedreigende god- 

 heid. Niet alleen het ontzagwekkend onweder, maar ook de fi'aaie 

 luchtspiegeling, de fata-morgana , het luistervolle noorderlicht, de ver- 

 schijning eener komeet en zoo vele andere natuurverschijnselen, die wg 

 met innig genoegen aanstaren, waren of zijn nog in de o ogen van den 

 min kundigen beschouwer het werk van een den mensch vijandigen 

 geest of eener vertoornde en op wraak bedachte godheid. 



Maar bovenal is de strekking der natuurwetenschap gunstig tot 

 opwekking en vestiging van het godsdienstig gevoel. 



De Natuur is eene openbaring Gods. Zij is dit zoowel in het kleine 

 als in het gi'oote , in het nabijzijnde zoo wel als in het afgelegene. 

 Als er iets geschikt is om den mensch nederigheid te leeren en zijne 



