130 DE STllALENüE WARMTE EN HARE BETEEKENIS VOOR DE AARDE. 



DE LA PROVOSTAYE 611 DESAINS , DULONG Gil PETIT , MASSON CIl JAMIN , TYN- 



DALL en anderen, zijn wij thans ook met de wetten der stralende warmte 

 bekend geworden , en , mocht onze kennis niet zoo volledig zijn als die 

 van het licht, toch is zij eene zeer aanzienlijke. 



In de volgende bladzijden willen wij de wetten der stralende 

 warmte vermelden, de onderzoekingen uiteen zetten, waardoor men 

 ze op het spoor is gekomen, en eindelijk aantoonen van welk een 

 gewicht de stralende warmte voor de aarde en hare bewoners moet 

 geacht worden. 



De warmte plant zich door geleiding in een lichaam van deeltje tot deeltje 

 voort. Wanneer men een ijzeren staaf aan het uiteinde verwarmt , dan zul- 

 len niet alle deeltjes op denzelfden tijd het maximum der temperatuur be- 

 reiken , maar die , welke het dichtst gelegen zijn bij de plaats , die ver- 

 warmd wordt , het eerst , die aan het tegenovergestelde uiteinde het laatst. 

 Dit blijkt , wanneer men op verschillende afstanden in holten van de staaf 

 de bollen van thermometers plaatst. Die , welke het meest aan het uiteinde 

 van de staaf gelegen zgn , zullen de laagste , die , welke nabij de verwarmde 

 plaats zich bevinden , de hoogste temperatuur aanwijzen. Maakt men ech- 

 ter dezelfde staaf wit gloeiend en houdt men op eenigen afstand daarvan een 

 thermometer, dan zal deze stijgen ; houdt men er de hand voor, dan voelt 

 men terstond de warmte , die de staaf uitstraalt. Het lichaam geeft dan 

 warmte af, niet doordat elk luchtdeeltje , dat zich tusschen den thermo- 

 meter en de staaf of tusschen deze en de hand bevindt , door geleiding 

 verwarmd wordt, maar onmiddellgk. Hier heeft men met stralende 

 warmte te doen. De zon, buiten de atmospheer gelegen, verwarmt ons 

 niet doordat de warmte , eenmaal daarin doorgedrongen zijnde , lang- 

 zaam van luchtdeeltje tot luchtdeeltje voortgeleid wordt, maar doordat zij 

 met eene snelheid , gelgk aan die van hare lichtstralen , ook onmiddel- 

 l^k hare warmtestralen tot ons zendt. De voortplanting der warmte door 

 geleiding is dus eene geheel andere zaak dan die door straling, waar- 

 mede wij ons hier willen bezighouden. 



Dat de stralende warmte zich even als het licht onmiddellijk voort- 

 plant en niet door geleiding van molecule tot molecule van het om- 

 ringend medium , zooals vroeger algemeen werd aangenomen , is het 

 eerst door prevost bewezen. Hij liet aan een drukvat eene zoodanige uit- 

 vloeiingsopening maken , dat het water in een smallen, hoogen straal, 

 tusschen twee glazen platen uitstroomde. Aan de eene zijde plaatste hij 

 een warmtebron , aan de andere zijde een thermometer. Hij nam waar , 



