OUDE WAARHEDEN MET EEN NIEUWE TOEPASSING. 153 



het water in de flesch aanwezig, daar sterk saamgedrukt is. Na wat 

 hierboven aangaande de oplossing van gassen gezegd is , kan 't nie- 

 mand verwonderen dat het water bij 't verlaten der flesch zoo sterk 

 "schuimt" : dit schuimen toch is niets anders dan het zichtbaar ont- 

 snappen van het gas , dat , onder de sterkere drukking onzichtbaar in 

 het water voorhanden , nu niet meer in even groote mate daarin opge- 

 lost blijven kan en dus in eene menigte bellen en belletjes daaruit opstijgt. 



Dit gas, in spuitwater zoowel als in andere schuimende dranken, 

 bier en champagnewijn b. v. , is geen dampkringslucht , maar koolzuur. 

 Het is van belang dit op te merken, ook wanneer men, zoo als de 

 lezer die mij tot hiertoe heeft willen volgen, den eigenlijken aard en wer- 

 king van zulke schuimende vloeistoffen voor 't oogenblik geheel buiten 

 beschouwing laat, om zich alleen bezig te houden met eenige bijzon- 

 derheden aangaande de oplossing van gassen in vloeistoffen in 't alge- 

 meen. Want men zou zich zeer bedriegen door te meenen, dat indien 

 men dampkringslucht sterk samenperste in aanraking met water, op 

 dezelfde wijze en in dezelfde mate als men dit met koolzuur doet ter 

 verkrijging van het meergenoemde mineraalwater, dit daardoor even 

 sterk schuimend worden zou. Om dit te weeg te brengen, om even- 

 veel gewone lucht op te lossen in water als dit voor koolzuur geschiedt 

 om het water tot spuitwater te maken , zou de drukking , zou de kracht 

 waarmede het in het water werd geperst, in het laatste geval meer 

 dan veertig maal grooter moeten zijn dan in het eerste. De mate 

 van oplosbaarheid toch van verschillende gassen in water is zeer ver- 

 schillend. Voor lucht en koolzuur vooral is dit verschil zeer aanmer- 

 kelijk. Honderd liters water, die gelijk boven reeds werd vermeld, 

 bij het vriespunt nog niet wel 2,5 liter dampkringslucht oplossen, kun- 

 nen bij diezelfde temperatuur bijna 180 liters koolzuur bevatten, en bij 

 een middeltemperatuur van ruim 15" C. of 60° F. altijd nog 100 liters 

 van ditzelfde gas. 



Er zou over die verschillende oplosbaarheid van de gassen in water 

 en andere vloeistoffen , over het verband , voor elk gas , van zijne op- 

 losbaarheid met andere eigenschappen nog veel belangrijks te zeggen 

 zijn. Maar voor het doel, dat dit opstelletj e beoogt, behoeft dit verschil 

 alleen voor twee tot nog toe hier niet genoemde gassen nog even te 

 worden besproken. Dit zijn de zuurstof en de stikstof. Honderd liters 

 water kunnen, bij het vriespunt, van de eerste 4,1 liter, van de tweede 

 slechts zeer weinig meer dan 2 liters oplossen. 



