156 OUDE WAAUHEDEN MET EEN NIEUWE TOEPASSING. 



dat niets daarvan toevallig gevonden, dat zij niets anders is dan eene 

 zuivere toepassing van de dorre, alleen voor de wetenschap naar 't 

 scheen belangrijke feiten, die door het onderzoek van de saussure en 

 anderen en laatstelijk van bunsen zijn bekend geworden — dan zal 

 er een nieuw bewijs daardoor gevoegd zijn bij de tallooze andere, 

 welke men zou kunnen aanvoeren voor de stelling: 



"Wie de natuurwetenschap uitbreidt, wie één enkel feit of één enkel 

 begrip aan die wetenschap toevoegt, hij vermeerdert daardoor 's men- 

 schen heerschappij over — dus diens genot van — de natuur : hij , 

 naar 't woord van den dichter, hij "werkt aan menschenheil." 



EEN SCHAATSENRIJDERSPROEF. 



Elk schaatsenrijder weet dat ^'zer gemakkelijk over ijs glydt, dat 

 wil zeggen , dat er niet veel kracht noodig is om de wrijving tusschen 

 ijzer en ijs te overwinnen. Hoe groot is echter die kracht? Dit kon 

 door eene proef worden uitgemaakt. Toen in den verloopen winter 

 het water met glad ijs bedekt was, liet Professor j. muller te Frei- 

 burg die proef door een zijner studenten nemen. De jonge man hield, 

 terwyl hij op zijne schaatsen stond, een van die weegtoestellen in de 

 hand , waarin het gewicht gemeten wordt , door de uitrekking , die een 

 gpiraalveer ondergaat. Daaraan was een sterk touw gebonden , waaraan 

 een tweede schaatsenrijder hem over het ijs voorttrok , natuurlijk zon- 

 der dat hij zelf daarby een slag deed. Bij den eersten ruk, die noodig 

 was om hem in beweging te brengen, wees de spiraalveer eene trek- 

 kracht van 5 tot 6 kilogrammen aan. Eenmaal in beweging zijnde, 

 verminderde die kracht echter zeer en wisselde tusschen slechts 1 en 

 2 kilogrammen. Nu woog de persoon 62,5 kilogrammen, en derhalve 

 bedroeg de kracht die vereischt werd om de wrijving te overwinnen, 

 of de zoogenaamde wrijvingscoëf&ciënt, bij het begin der beweging 8 

 tot 9 proc. , maar later niet meer dan 1,6 tot 3,2 proc. van het 

 lichaamsgewicht. hg. 



