172 DE DOORBOKING VAN UEN MONï CENIS. 



samenstelling en zijn doel ook zijn moge, vindt men ziük eene aan- 

 vankelijk in de beweegkracht aanwezige hoeveelheid arbeid, maar ook 

 bij ieder wordt een deel hiervan door de noodzakelijke schadelijke te- 

 genstanden weggenomen en voor de nuttige aanwending onbruikbaar 

 gemaakt. Daar nu deze schadelijke tegenstanden van den aard en de 

 inrichting des werktuigs afhangen, heeft men in het gedeelte, dat van 

 het genoemde oorspronkelijke arbeidsvermogen voor het eigenlijke doel 

 beschikbaar blijft, een duidelijken maatstaf ter beoordeeling van de 

 meerdere of mindere volkomenheid van het werktuig. Bij de schok- 

 compresseurs blijft ^y^ dus 77Vo of ruim | beschikbaar, en dus behoo- 

 ren deze werktuigen tot de meest volkomene , die er bestaan. De stoom- 

 machine staat in dit opzicht veel lager. Bij haar toch is de genoemde 

 verhouding {nuttig effect genaamd) in gunstige omstandigheden slechts 

 40*'/„, en bij de meeste stoommachines aanmerkelijk veel minder. 



Ofschoon we de hoop koesteren de betrekkelijk eenvoudige werking 

 der schok-compresseurs in het bovenstaande te hebben duidelijk ge- 

 maakt, blijft er toch wellicht nog een schijnbare tegenstrijdigheid op 

 te lossen overig. Hoe is het mogelijk , zoo vraagt men wellicht , dat aan 

 de eene zijde een kolom water van 50 meters hoogte noodig is om de 

 lucht in den ketel op hare spanning van 6 atmospheeren te houden, 

 terwijl aan de andere zijde eene kolom van slechts 26 meters hoogte 

 in staat is aan het in de loodrechte buis C bevatte luchtvolumen eene 

 spanning te geven die noodzakelijk grooter moet zijn, daar de klep C 

 anders niet opgelicht kan worden. Werkelijk leerde de waarneming bij 

 de werktuigen zelve verricht dat de lucht in de buis C tot 7 atmos- 

 pheeren werd samengedrukt. Daar de theoretische beschouwing, als 

 buiten den aard van dit opstel liggende, hier niet kan worden mede- 

 gedeeld , hoe eenvoudig zij ook rekenschap geven moge van de toe- 

 dracht der zaak, willen we ons bepalen met te wijzen op den ver- 

 schillenden toestand waarop zich beide waterkolommen bevinden, en 

 deze is bij de eene , die van 50 meters , een toestand van rust , bij de andere 

 een toestand van beweging. De hamer, die op een spijker rust, zal hem 

 niet indrijven , maar de hamer die er op valt zal dit wel doen. Het re- 

 servoir, dat op de berghelling met de hoogste waterkolom in verband 

 staat , behoeft ook geenen , het andere daarentegen aanhoudend nieuwen 

 watertoevoer te ontvangen. 



Welken hoogen graad van volkomenheid de schok-compresseurs ech- 

 ter ook mogen bezitten, zoo vorderen zij toch veel herstellingen, juist 



