214 ARIËRS, DUITSCHERS EN NEDERLANDERS. 



onder de Nederlanders vrij groot is, en dat, ja, de blauwe kleur der 

 oogen wel is waar de meest algemeene is, doch dat bruine of zooge- 

 naamde zwarte oogen alles behalve een zeldzaamheid zijn. In Duitsch- 

 land is het evenzoo. Blonde haren en blauwe oogen zal men in Noord- 

 Duitschland onder de plattelands-bevolkingen het meest aantreffen; 

 hoe meer zuidelijk men komt, des te meer neemt het aantal donker- 

 harigen en donkeroogigen toe. En wat den schedelvorm aanbelangt, 

 zoo schijnen de bewoners van Zuidelijk en Midden-Duitschland voor 

 verreweg het grootste gedeelte korthoofden te zijn. Dit is zelfs zonder 

 meting zoo duidelijk te zien, dat de Franschen, die meest met Zuid- 

 Duitschers in aanraking komen, hen ces têtes carrées cf Allemands noe- 

 men. Voor zoover bekend is, zijn de Noord-duitschers meer langhoof- 

 dig en naderen alzoo meer tot den Scandinavischen of zuiver Germaan- 

 schen type, waarmede ook, over 't algemeen, het meer langwerpig 

 gelaat, en de lichtere kleur van haar en oogen overeenstemmen. In 

 ons land verschilt de schedelvorm zeer veel. Op grond van zeer wei- 

 nige metingen, maar meer door 't geen mij door beschouwing bij le- 

 vende personen in 't oog gevallen was , uitte ik acht jaren geleden het 

 vermoeden, dat do Friesche stam het meest langhoofdige gedeelte van 

 ons volk was, terwijl de overige ingezetenen van ons vaderland des te 

 korthoofdiger zouden wezen, naarmate zij minder met Friezen waren 

 vermengd ^ Nu bevond later Dr, sasse dat 32 door hem gemetene Zaan- 

 landsche schedels, 18 uit de Rijp, 2 van Nieuwveen bij Alphen, 10 

 opgegraven uit het verdronken land van Krabbendam op Zuid-Beve- 

 land en 1 van een hedendaagsche Zuid-Bevelander A;or^hoofdig waren; 

 de schedel van een man uit Utrecht, 1 van Groningen en 1 van een 

 Zeeuw, alle drie in bezit van barnard davis, zijn mede korthoof- 

 dig. — Daarentegen zijn langhoofdig : 19 Friesche schedels uit een 

 ouden terp bij Bolsward , gemeten door sasse , 3 uit de verzameling 

 van VAN DER HOEVEN, 3 uit die van barnard davis, 11 door sasse 

 onderzochte schedels uit Broek op Langendijk , aan de grenzen van 

 West-Friesland, 7 gemeten door denzelfden, uit Kolhorn in West- 

 Friesland, 9 schedels uit de verzamelingen van van der hoeven en 

 VROLIK, toebehoord hebbende aan eilanders uit de Zuiderzee, en 22 

 door Dr. de man beschrevene schedels, opgegraven uit het strand bij 



' De Bewoners van Nederland. Grondtrekken eener vaderlandsche ethnologie. Door 

 Dr. D. Lubach. Haarlem, 1863, — op onderscheidene plaatsen in het laatste hoofdstak. 



