ARIEUS, DUITSCHEUS EN NEDERLANDERS. 217 



ders en de Duitschers geen zoodanig lichamelijk verschil bestaat als 

 ons recht zou geven de eersten voor een ander volk te houden als de 

 laatsten. 



Dit is dan ook in vroegeren tijd nooit gedaan. Steeds hebben de 

 stroken, die nu het koninkrijk der Nederlanden uitmaken, niet een 

 aanhangsel , maar een integrerend deel van Duitschland uitgemaakt , 

 en eerst bij den vrede van Munster is dat verband , dat trouwens reeds 

 verzwakt was, voor goed opgeheven, even als dat tusschen het Duit- 

 sche rijk en Zwitserland, den Elzas en de bisdommen Metz, Toul en 

 Verdun. Voor de Engelschen zijn wij nog de Duitschers bij uitnemendheid , 

 the Dutch, terwyl zij hen, die wij Duitschers noemen, met den naam 

 van German bestempelen. Op den titel van boeken uit de zeventiende 

 eeuw vindt men niet zelden "in het duitsch overgezet" om daarmede 

 de, zooals wij nu zouden zeggen, nederlaiidsclie vertaling aan te dui- 

 deu. Vóór de zestiende eeuw is ook, voor zoo ver ik weet, nimmer 

 van eene tegenstelling tusschen een gedeelte van ons land en Duitsch- 

 land sprake geweest, dan alleen bij de Friesen. Het waren het isole- 

 ment , waarin deze genoodzaakt waren zich te handhaven ten einde hunne 

 vrijheden en rechten te bewaren, en de stelling die zij daardoor tegen- 

 over het overige Duitschland aannamen , die veroorzaakten dat zij de 

 ook hun toekomende benaming Duitsch of Dietsch niet op zich toepas- 

 ten, — eene benaming die, gelijk wij zagen, eigenlijk niets anders 

 inhoudt dan het spreken van eene germaansche taal als volkstaal. Even 

 zoo had, gelijk ik reeds aanmerkte, een ander soort van isolement de 

 Scandinaviërs belet dien naam op zich toe te passen. Nog in 1430 

 vernieuwden de Friesen tusschen het Flie en de Jade het verbond van 

 den Opstalsboom, en beloofden zij elkander bijstand en "by der gemeene 

 Friesen lantrecht und frydommen tho ewigen tyden to blyven, 

 und mit lyff und guet alle Duytsche Heeren bueten den Lande to 

 holden." 



Doch deze tegenstelling van Friesen en Duitschers was niet van ethno- 

 logischen, maar van politischen aard; zij was gegrond in de geschie- 

 denis , de ontwikkeling en de levensomstandigheden der beide volken. 

 En dit brengt mg eindelgk tot de beantwoording der vraag: heeft dan 

 Nederland, in den zin als wij het nu zoo noemen, hebben de Neder- 

 landers eene van die der Duitschers verschillende nationaliteit? 



Op die vraag moet ik bevestigend antwoorden. Zeer zeker bestaat 

 er tusschen Nederlanders en Duitschers een aanmerkelijk verschil , en 



