ARIËRS, BUITSCHERS EN NEDERLANDERS. 221 



en letterkundigen , hoogstens onderwerpen van gesprek voor een ge- 

 zelschap in de salons der hoogbeschaafde wereld, die er 't grootste 

 belang bij had dat men hare praktijk niet beproefde. 



De partijschappen hadden intusschen ook veel toegebracht tot het 

 politiek verval van onze Kepubliek, waartoe reeds in de 17e eeuw do 

 grondslagen waren gelegd. Maar nu deden de rampen, die men te 

 verduren had en de zwakheid, waarvan de Eepubliek de ondubbelzin- 

 nigste blijken gaf, de partij die niet alleen tegen den stadhouder , maar 

 ook tegen de aristocratische regeeringen gekant was, in kracht toene- 

 men. Daar brak in 1789 de fransche revolutie uit, en weldra zege- 

 vierden ook hier de daar ten troon verheven beginselen , hier reeds 

 lang gekend en gekoesterd, en in eenige opzichten reeds meer dan 

 ergens elders in praktijk gebracht. Dat men echter, in plaats van zijn 

 eigen weg te gaan, fransche toestanden en behoeften dooreenwarde 

 met nederlandsche , en vooral dat men de "verlossing van de stadhouder- 

 lijke en aristocratische tirannij" (!) aan de "edelmoedige Franschen" wilde 

 verschuldigd zyn , was een groot ongeluk ; en dat dan ook de gebeurtenis- 

 sen , die er op volgden , voor ons land weinig verblijdends opleverden, is ge- 

 noeg bekend. Na 1814 en 1815 waren dan ook de rampen der laatste jaren , 

 vooral de jammeren die de fransche overheersching met zich sleepte , te ge- 

 lijk met de overtuiging dat er veel te herstellen was , en een onbepaald 

 vertrouwen in de onmiskenbaar goede bedoelingen der regeering, de 

 reden , dat men er zich aanvankelijk in schikte , toen die regeering een 

 teruggaanden weg scheen in te slaan en zich waagde op het glibberige 

 pad van het landsvaderlijk bestuur. Maar de eenmaal ingewortelde be- 

 ginselen hadden zich te vast in den volksgeest gehecht , dan dat dit altijd 

 had kunnen duren; ware de Belgische omwenteling in 1830 niet tus- 

 schenbeiden gekomen, zij zouden reeds toen haar recht hebben ge- 

 handhaafd. In 1848 hernam de ontwikkelingsgang der natie zijne 

 oorspronkelijke richting, die hy ook telkens hernemen zal, al werd 

 hij ook tijdelijk gedwongen een anderen in te slaan. 



Zal ik nu spreken over de gelijktijdige ontwikkeling van onze taal, 

 onze letterkunde , ons maatschappelijk en huiselijk leven , 't geen alles 

 met ons politiek leven in meer of minder nauw verband staat, en 

 met elkander datgene uitmaakt, wat wij recht hebben onze nationali- 

 teit te noemen? Zal ik een tafereel ophangen van meer andere gebeur- 

 tenissen uit onze geschiedenis, — gebeurtenissen, die van zegenrijke 

 e» van treurige gevolgen waren , — gebeurtenissen waarop wij ons mogen 



