234 OVER DE BLAUWE KLEUR EN POLARISATIE DES HEMELS. 



waardige verschijnsels der chromatische (kleuren-) polarisatie uit te wei- 

 den. Ik vermeld die eigenschap van het gepolariseerde licht alleen, 

 omdat zij ons in staat stelt flauwe sporen van het gepolariseerd licht 

 met het Nicolsprisma , door het kleuren van het veld, gemakkelijk 

 waar te nemen. Daartoe wordt achter het Nicolsprisma een dun gips- 

 blaadje van gelijke dikte, of wel een weinig komvormig uitgehold, 

 geplaatst. In het eerste geval verkrijgt men een veld van gelijke kleur; 

 in het tweede fraaie verschillend gekleurde ringen. In plaats van een 

 dun gipsblaadje wordt ook dikwerf een plaatje gebezigd van het be- 

 kende bergkristal, rechthoekig op de as gesneden, om een veld met 

 kleuren te verkrijgen. 



Richt men een dergelijk toestelletje , polariscoop genoemd , naar den 

 blauwen hemel, dan ontwaart men dat het licht daarvan gepolari- 

 seerd is; een verschijnsel door arago voor het eerst in den jare 1811 

 opgemerkt. Bij eenig nauwkeurig onderzoek zal men bespeuren dat de 

 sterkte van het gepolariseerde licht aan den blauwen hemel niet overal 

 gelijk is, en steeds het krachtigst als de teruggekaatste straal eenen 

 rechten hoek maakt met de invallende zonnestralen. Deze moeten dus 

 onder eenen hoek van 45" het vlak van terugkaatsing treffen , om onder 

 eenen hoek van 90" in het oog des waarnemers te treden. Dit is een 

 merkwaardig geval , waarop ik straks zal terugkomen. In verband met 

 het vroeger medegedeelde, moet dus het trillingsvlak der stralen van 

 ligging veranderen, naarmate de zon haren loop aan den hemel vol- 

 brengt, en steeds eenen rechten hoek maken met het polarisatievlak , 

 't geen men zich kan voorstellen te gaan door de zon, het oog van 

 den waarnemer en de plaats aan den hemel waarnaar men ziet. Richt 

 men b. v. het oog naar het Noorden als de zon in het Zuiden staat, 

 dan ligt het trillingsvlak der teruggekaatste stralen horizontaal en 

 gaat het polarisatievlak door het toppunt van den waarnemer. Daar- 

 entegen zal zes uren vóór en zes uren na den middag de ligging 

 van beide vlakken juist omgekeerd zijn: d. i. het trillingsvlak der 

 teruggekaatste stralen valt dan samen met den meridiaan der plaats 

 van waarneming. Hieruit volgt dat , als men een Nicolsprisma naar de 

 Noordpool des hemels richt, men zulks, in verband met den tijd van 

 den dag, om zijne as moet draaien, ten einde steeds het maximum 

 van het gepolariseerde licht in het oog te erlangen. Immers dit heeft 

 alleen plaats als het trillingsvlak van het prisma samenvalt met dat 

 der teruggekaatste stralen. 



