ÈËNE 'TÉRÈCHTWiJZiNG. 2B5 



althans gedurende eenige jaren hunner zorgelooze jeugd worden samen- 

 gebracht en zij eenen vriendschappelijken omgang met elkander hebben, 

 die op lateren leeftijd nog heilzaam werken kan en hen bewaren voor 

 dien afgrijsselijksten en onnatuurlijksten van alle haten, dengodsdiensthaat. 



Maar nu ook zal de heer te braake inzien , waarom ik noch van 

 de schoolwet, noch van de neutrale school, noch van de bijzondere 

 school een woord gerept heb. Het was omdat ik werkel^'k noch de eene 

 noch de andere en wel het allerminst de katholieke school in hot bij- 

 zonder op het oog had. De eigenlijke aanleiding tot mijn opstel was , 

 gelijk er ook te lezen staat, de aanval die het middelbaar onderwijs 

 kort te voren tot zelfs in de Tweede kamer had te verduren gehad. De 

 heer te braake heeft , door tusschen de regels te lezen , mij allerlei be- 

 doelingen toegedicht, die mij b:g het schrijven er van geheel vreemd 

 waren ; maar daardoor heeft hij mij ook de oogen geopend , en het is 

 mij thans duidelijk geworden, dat niemand die zijn vaderland lief heeft 

 voortaan iets doen mag tot bevordering der oprichting van katholieke 

 bijzondere scholen], die onder zulk eenen invloed staan. 



Dat ik evenmin wenschen kan, dat de scholen, waar de jeugd hare 

 eerste opleiding ontvangt, worden tot hetgeen de heer te braake mo- 

 derne sectescholen noemt, zoude overbodig zijn te zeggen, ware het 

 niet dat ik dien heer de gelegenheid wilde benemen om nogmaals tus- 

 schen de regels te lezen. 



Met één woord: de school zij school, de katechisatie zij katechisatie ; 

 de eene vuile aan wat aan de andere ontbreekt. Ik weet zeer goed dat 

 dit geen ideale toestand is, en dat er aan die scheiding eigenaardige 

 moeielijkheden verbonden zijn, die alleen door veel goeden wil en ge- 

 matigdheid van weerszijde kunnen overwonnen worden ; doch er is van 

 de zijde van den staat geene andere keus mogelijk , zal men het opkomend 

 geslacht zooveel mogelijk trachten te bewaren voor den ramp der gods- 

 diensttwisten, welke te vreezen zijn, wanneer de opvoeding der jeugd uit- 

 sluitend en alleen wordt overgelaten aan eene kerk, vertegenwoordigd 

 door zoo ijverige kampvechters als de heer te braake. 



De vele andere , deels scheeve , deels valsche voorstellingen , die ZWEw. 

 van mijn persoon en van mijn streven heeft gegeven, ga ik met stil- 

 zwijgen voorbij en stel deze liefst op rekening zijner door godsdienst- 

 ijvej- overprikkelde verbeelding. Wellicht zoude ik zelfs geheel over zijn 

 opstel gezwegen hebben , ware het niet dat ik mij als een der redac- 

 teurs van dit tijdschrift verplicht had gevoeld tot eene terechtwijzing 



