HET BLAD. 361 



eentoonig wezen zou. Voor óns dat alles, want wij zijn koningen en 

 heeren der schepping" ! enz. 



Maar soortgelijke beweringen, al werden ze vaak verkondigd ter 

 goeder trouw en met goede bedoelingen, kunnen onmogelijk den toets 

 van 't gezond verstand doorstaan. Hij , die dien dwazen eigenwaan 

 van zich wierp , en zich zelven slechts beschouwt als wat hij is , name- 

 lijk een deel, en niet, gelijk sommigen zich zoo gaarne voorstellen, 

 het einddoel van het geschapene; die de natuur met een onbevangen 

 blik gadeslaat, weet trouwens wel beter, al moet hij ook een beslis- 

 send antwoord op de daareven gestelde vraag schuldig blijven. 



Hij ziet in dat alles niets anders dan een krachtig en overal uitko- 

 mend streven naar hooger. 



Excelsior! — Dit woord lezen we overal waar we onzen blik in de 

 natuur heenrigten; ook van het blad straalt het ons tegen; niet met 

 traditioneel verblindenden glans, maar met een zachten, verwarmen- 

 den gloed, die ons opwekt en doordringt tot ons gemoed; die aan 

 onze natuurbeschouwingen ook eene moreele strekking geeft, aan ve- 

 len onbekend wel is waar, maar welke te ontkennen niets minder dan 

 heiligschennis zou zijn. 



IV. 



HET BLAD IN ZIJNE BETREKKING TOT DE PLANT. 



Tot hiertoe hebben wij het blad beschouwd eenvoudig als een af- 

 zonderlijk geheel , zooals dat zich aan ons oog voordoet ; ons blijft nu 

 nog over het te leeren kennen in z:gne wezenlijke waarde, namelijk: 

 als een orgaan, een werktuig, een ligchaamsdeel der plant, hetwelk tot 

 de overige deelen daarvan in éene zekere betrekking staat, en waaraan 

 een gedeelte der verrigtingen , waarvan het leven der plant afhankelijk 

 is, is opgedragen. Daartoe moeten we onvermijdelijk het gebied der 

 physiologie of levensleer betreden, en dat is niet geheel zonder gevaar, 

 omdat de wegen hier niet zoo goed gebaand en somtijds vrij moeijelijk 

 zijn. Ook wordt hier nog al eens een fata morgana opgemerkt, die 

 oorzaak is dat zg , die niet zeer goed op hunne hoede zijn , den schijn 

 voor 't wezen houden. Zij , die niet geheel vreemd zijn in do periodieke 

 botanische literatuur c. a. , hebben daarvan nog niet lang geleden in 



