362 HET BLAD. 



een zoogenoemd verdedigenden aanval , tegen een onzer meest geachte 

 kruidkundigen gerigt, een voorbeeld gezien , dat te meer te betreuren is , 

 omdat het uitging van een man, die zich overigens hier te lande in 

 menig opzigt verdienstelijk heeft gemaakt. 



Ik wil daarom hier betreffende het onderwerp dat ons thans bezig 

 houdt, slechts zooveel mededeelen als mij ter zake dienstig schijnt, en 

 wat bovendien algemeen als onbetwistbare waarheid gehuldigd wordt. 



Het blad is voor de plant een orgaan van zeer groote beteekenis; 

 tot dit vermoeden komt men reeds als vanzelf, wanneer men let op 

 het aantal ervan aan elke plant, gevoegd bij den somtijds zeer 

 aanzienlijken omvang; wanneer men bedenkt dat het in den tijd 

 van opgewekt leven de bladeren zijn die het geheel als 't ware 

 beheerschen. 



Daar is bovendien nog iets wat die meening, zelfs al steunde ze op 

 geen anderen, vasten grond, wettigen zou. Een verschijnsel namelijk, 

 te merkwaardig om 't hier niet, al is 't maar zeer kortelijk, te be- 

 spreken; een verschijnsel echter, hetwelk, ondanks de vele nasporin- 

 gen ter verklaring van zijne oorzaak, tot heden nog even geheim- 

 zinnig als merkwaardig is. Niet zelden toch openbaart het leven der 

 plant zich in de bladeren door uitingen, die onze verbazing ten top 

 voeren , en ons de plant doen kennen als een wezen , een schepsel , 

 waarin eigenschappen en krachten schuilen, die we ons wel mogen 

 wachten te gering te schatten. Ik bedoel verschillende bewegingen. 



Dat het leven in de bladeren der planten, althans gedurende den 

 dag , in de hoogste mate opgewekt , actief zoo ge wilt , moet zijn , kun- 

 nen we gemakkelijk begrijpen, als we slechts weten welk eene voor- 

 name rol van het plantenleven bij uitnemendheid aan hen opgedragen 

 is, en waaromtrent ik zoo aanstonds het een en ander zal mededeelen. 

 Daar ze nu aan die verpligting onder alle omstandigheden niet even 

 goed kunnen voldoen , zien we dikwijls dat ze zich rigten , vouwen en 

 plooijen, al naar de tijd van den dag of de gelegenheid dit vorderen, 

 hetwelk ons , — men moge het "zuivere wetenschap" noemen om , als 

 met een zeker parti piHs alle zich daar onwillekeurig uit ontwikkelende 

 fantasie of illusie hieraan te ontnemen , — toch — en dit kan niemand 

 in twijfel trekken — stellig en zeker tot een bewijs strekt van welk 

 een groot belang het blad is voor het leven der plant, daar de Natuur 

 dit orgaan met zulke buitengewone middelen, onverschillig ter berei- 

 king van welk speciaal doel, heeft toegerust. 



